دوره و شماره: دوره 16، شماره 64، زمستان 1404، صفحه 1-300 
مقاله علمی - پژوهشی مشاوره

مطالعه پدیدارشناسانه افت تحصیلی مبتنی بر تجارب زیسته دانشجویان مقطع کارشناسی

صفحه 1-40

https://doi.org/10.22054/qccpc.2025.80590.3335

مهدی وجدانی همت، حمیده غلامی

چکیده رسالت اصلی دانشگاه با درنظر گرفتن نقش محوری آن در رشد و تعالی جامعه، تلاش برای ارتقاء تحصیلی و پیشگیری یا مداخله در مشکلات و چالش‌های تحصیلی دانشجویان است. هدف این مطالعه، واکاوی پدیدارشناسانه افت تحصیلی مبتنی بر تجارب زیسته دانشجویان مقطع کارشناسی بود. روش تحقیق در این پژوهش باتوجه‌به ماهیت تحقیق، کیفی و مشارکت‌کنندگان در این پژوهش، دانشجویان مشروطی دانشگاه علامه طباطبائی تهران بوده که طبق قاعده اشباع نظری 16 نفر مورد مصاحبه قرار گرفتند و داده‌ها با رویکرد تحلیل مضمون و روش کلایزی تحلیل و در کل ۲۵۶ مضمون استخراج شد که با توجه به اشتراک معانی و مفاهیم و 17 مقوله اصلی و 88 مقوله فرعی مقوله‌بندی شدند. به‌منظور فهم جامع و کابردی‌تر، مقوله‌های اصلی در چهار دسته‌بندی کلی: ۱) عوامل مؤثر در افت تحصیلی؛ ۲) بایسته‌های پیشگیرانه در افت تحصیلی؛ ۳) مداخلات مؤثر در افت تحصیلی و ۴) پیامدهای افت تحصیلی، گروه‌بندی شدند. تمامی مضامین در یک مضمون هسته‌ای با عنوان؛ "افت تحصیلی پدیده ای چندبعدی از گسست تعلق تحصیلی-هویتی است که دانشجو ارتباط معنادار خود را با فرآیند یادگیری، نظام آموزشی، چشم انداز آینده و شبکه حمایتی خانواده و جامعه از دست می دهد" سازماندهی شد. بر اساس یافته‌های پژوهش، نظام آموزشی مستلزم عبور از نگاه تک‌بعدی و اتخاذ رویکردی نظام‌مند است تا با ایجاد و تقویت «حس تعلّق تحصیلی-هویتی» در دانشجویان به بازسازی ارتباط دانشجو با خود، دانشگاه، آینده و خانواده بپردازند.

مقاله علمی - پژوهشی روان درمانی

اثربخشی درمان کوتاه مدت روابط موضوعی برکاهش کمال‌گرایی و نشانگان شخصیت خودشیفته: پژوهش مورد منفرد

صفحه 41-76

https://doi.org/10.22054/qccpc.2025.83165.3397

محمدرضا ودادمفرد، بهرامعلی قنبری هاشم آبادی، حمیدرضا آقامحمدیان شعرباف

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان کوتاه‌مدت روابط موضوعی در کاهش کمال‌گرایی در افراد دارای نشانگان شخصیت خودشیفته بود. روش: این پژوهش از نوع موردمنفرد با طرح A-B و خط پایه چندگانه و پیگیری یک ماهه انجام شد. جامعه آماری شامل دانشجویان ۱۸ تا ۳۰ ساله‌ای بود که بین دی ۱۳۹۹ تا فروردین ۱۴۰۰ به کلینیک روانشناختی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد مراجعه کردند. نمونه‌گیری به صورت هدفمند انجام شد و از میان ۱۷ مراجعه‌کننده، ۳ نفر دارای نشانگان شخصیت خودشیفته شناسایی شدند. غربالگری با استفاده از پرسشنامه چندمحوری بالینی میلون و مصاحبه ساختاریافته انجام گرفت. شرکت‌کنندگان در موقعیت‌های خط پایه، جلسات پنجم، دهم، شانزدهم و پیگیری به پرسشنامه‌های میلون و کمال‌گرایی پاسخ دادند. درمان کوتاه‌مدت روابط موضوعی طی شانزده جلسه هفتگی و فردی اجرا شد. یافته‌ها: نتایج تحلیل دیداری و درصد داده‌های ناهمپوش (PND) نشان داد که درمان کوتاه‌مدت روابط موضوعی به طور مؤثری کمال‌گرایی و نشانگان خودشیفتگی را کاهش داده است. PND در پیگیری برای دو مراجع اول ۱۰۰٪ و برای مراجع سوم ۶۶٪ بود که بیانگر اثربخشی درمان است. نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان داد درمان کوتاه‌مدت روابط موضوعی می‌تواند رویکردی کارآمد برای کاهش ویژگی‌های شخصیتی ناسازگار مانند کمال‌گرایی و نشانگان خودشیفتگی باشد، به ویژه زمانی که این ویژگی‌ها به صورت همزمان مشاهده می‌شوند. این یافته‌ها کاربرد این درمان را در مداخلات بالینی تأیید می‌کنند.

مقاله علمی - پژوهشی پژوهش های مشاوره ای مبتنی بر فرهنگ ایرانی اسلامی

عوامل شکل‌گیری دوستی‌ها و روابط پیش از ازدواج دختران و پسران: یک مطالعه کیفی فراترکیب

صفحه 77-128

https://doi.org/10.22054/qccpc.2025.85187.3438

فاطمه سادات موسوی، حسین رضائیان بیلندی

چکیده در دهه‌های اخیر، روابط پیش از ازدواج به یکی از چالش‌های مهم جامعه ایرانی تبدیل شده است. اسلام به عنوان دین جامع، ضمن به رسمیت شناختن نیازهای طبیعی انسان، چارچوب‌های مشخصی را برای روابط بین دو جنس تعیین کرده و روابط خارج از این چارچوب را نامشروع می‌داند. این پژوهش با هدف شناسایی و طبقه‌بندی عوامل مؤثر بر شکل‌گیری روابط دوستی پیش از ازدواج در ایران، با روش فراترکیب کیفی انجام شده است. در این راستا، ۱۸ مقاله علمی مرتبط مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد که عوامل مؤثر بر روابط پیش از ازدواج را می‌توان در سه مقوله اصلی طبقه‌بندی کرد: ۱) عوامل فردی (شامل ابعاد گرایشی، بینشی و روانشناختی)؛ ۲) عوامل خانوادگی (شامل فضای درونی، نظارتگری و سبک تربیتی)؛ و ۳) عوامل اجتماعی (شامل عوامل فرهنگی، محیطی، رسانه و گروه همسالان). نتایج نشان می‌دهد که این پدیده چندعاملی بوده و می‌تواند پیامدهای منفی متعددی از جمله افت تحصیلی، مشکلات روحی و روانی، آسیب‌های اجتماعی و مشکلات در زندگی زناشویی آینده را به همراه داشته باشد. درک این عوامل می‌تواند به سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان اجتماعی در تدوین راهکارهای مناسب برای مواجهه با این پدیده کمک کند.

مقاله علمی - پژوهشی روان درمانی

بازسازی داستان زندگی به شکل سفر قهرمان: یافتن معنای زندگی و رسیدن به شکفتگی

صفحه 129-154

https://doi.org/10.22054/qccpc.2025.81014.3343

ابراهیم احمدی

چکیده آدمی همیشه درجستجوی معنای زندگی بوده اما امروزه یافتن آن برای او دشوارتر شده است پس روانشناسان باید در این راه به مردم کمک کنند. پژوهش کنونی پیشنهادکرد که اگر مردم بتوانند زندگی خود را به شکل داستان سفر یک قهرمان ببینند معنای زندگی خود را پیدامیکنند و شکفتگی آنها نیز افزایش می یابد. با هدف آزمون این فرضیه، از میان 50هزار مشترک تلفن همراه تهران و کرج، 533 نفر (270 مرد) با میانگین سنی 42 سال باروش دردسترس گزینش و در یک طرح آزمایشی با روش تصادفی به گروه های آزمایش (که داستان زندگی آنها به شکل سفر قهرمان بازسازی شد) و گواه (که فقط داستان زندگی خود را نوشتند) گمارده شدند. معنای زندگی با آزمون کرامبو و مهالیک (1964)، نگاه به زندگی به شکل داستان سفر قهرمان باآزمون راجرز و همکاران (2023)، و شکفتگی باآزمون دینر و همکاران (2010) اندازه گیری شد. آزمونهای t نشان دادند که نگاه به زندگی به شکل داستان سفر قهرمان، معنای زندگی، و شکفتگی در گروه آزمایش بیشتر از گروه گواه است و الگوسازی فرایند شرطی نشان داد که بازسازی داستان زندگی به شکل سفر قهرمان (متغیر مستقل)، از راه نگاه به زندگی به شکل داستان سفر قهرمان (متغیر میانجی)، معنای زندگی و شکفتگی (متغیرهای وابسته) را افزایش داده است. پس داستان سفر قهرمان چهارچوبی است که روانشناسان میتوانند با بکارگیری آن مردم را در چگونگی اندیشیدن به زندگیهایشان راهنمایی و به آنها در ساختن یک داستان زندگی بهتر کمک کنند و از این راه، معنای زندگی و بهزیستی مردم را افزایش دهند

مقاله علمی - پژوهشی مشاوره

مطالعه پدیدارشناسانه ادراک کارکنان نظامی از مشاوره و تأثیرات آن

صفحه 155-180

https://doi.org/10.22054/qccpc.2025.74715.3152

زهره مرادی، جواد خدادادی سنگده

چکیده امروزه مشاوره و بهره‌مندی از خدمات مرتبط با آن، یکی از نیازهای اساسی انسان در دستیابی به بهزیستی به شمار می‌رود.پژوهش حاضر با هدف شناسایی ادراک کارکنان سپاه پاسداران اسلامی نسبت به مشاوره و خدمات آن انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش پدیدارشناسی انجام گرفت. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۲ نفر از مردان شاغل در سپاه پاسداران اسلامی استان همدان در سال 1404 بودند که به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و پس از پیاده‌سازی، با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها به شناسایی هفت مضمون اصلی در ادراک کارکنان سپاه پاسداران اسلامی نسبت به مشاوره و خدمات آن انجامید که عبارت‌اند از: مشاوره به‌عنوان منبعی حمایتی و قابل‌اعتماد در شرایط متعارض و بحرانی، مشاوره به‌عنوان حرفه‌ای صلاحیت‌محور، حرفه‌ای سودمند و اثربخش، حرفه‌ای مبتنی بر تخصص و مهارت، حرفه‌ای مبتنی بر اعتماد، ضرورت توجه به مؤلفه‌های فرهنگی و بومی در ارائه خدمات مشاوره‌ای و در نهایت، ادارک منفی نسبت به مشاوره ناشی از عوامل فردی و عملکردی. بر اساس یافته‌های این پژوهش، مشاوره از یک‌سو به‌عنوان حرفه‌ای تخصصی، ضروری، فرهنگ‌محور و قابل‌قبول درک می‌شود و از سوی دیگر، ممکن است تحت تأثیر عملکرد مشاوران یا عوامل شخصی و اجتماعی با نگرش منفی همراه گردد. در مجموع، می‌توان نتیجه گرفت که تقویت مهارت‌های عملی و تخصصی مشاوران، همراه با توجه به ویژگی‌های شخصیتی آنان، نقشی اساسی در بهبود نگرش مراجعان، به‌ویژه در محیط‌های نظامی، و افزایش رضایت آن‌ها از خدمات مشاوره‌ای ایفا می‌کند .

مقاله علمی - پژوهشی سلامت عمومی کودکان و بزرگسالان

دوستیابی آنلاین، بازی های خشونت آمیز، محتواهای آشکار جنسی سنتزپژوهی و ارائه مدل تهدیدات سایبری

صفحه 181-218

https://doi.org/10.22054/qccpc.2025.84457.3413

امیررضا کوهی، علی شیخ الاسلامی

چکیده امروزه تهدیدات سایبری خطر بزرگی برای جوامع و افراد می باشد و اگر پیشگیری و کنترل نشوند، می توانند عواقب وحشتناکی به دنبال داشته باشند. لذا سرمایه گذاری روی آسیب شناسی این تهدیدات امری ضروری می باشد. هدف از پژوهش حاضر سنتزپژوهی و ارائه مدلی آسیب شناسانه از این تهدیدات یعنی دوستیابی آنلاین، بازی های خشونت آمیز و محتواهای آشکار جنسی بود. طرح پژوهش از نوع کیفی و روش سنتزپژوهی می باشد که جامعه آماری شامل تمامی مقالات علمی مرتبط با سه تهدید مذکور در بازه سالهای 2023-2021 مستخرج از پایگاه پروکوئست و نمونه شامل 37 مقاله نهایی شده به منظور تحلیل و بررسی بود. نمونه گیری با تدوین معیارهای ورود و خروج انجام شد. در جریان پژوهش از کدگذاری و تحلیل داده ها استفاده شد. ضریب توافق بین ارزشیابان 58 درصد به دست آمد. یافته های حاصل از پژوهش نشانگر مقوله های(عوامل و تهدیدات موجود، عوامل و تهدیدات ساختاری- پیامدهای فردی، اجتماعی و اخلاقی- پیامدهای کلان، عوامل مصرف پورن، پیامدهای خرد)، مضامین(تهدیدات دوستیابی آنلاین، بازی های خشونت آمیز و محتواهای آشکار جنسی) و نهایتا مقوله هسته ای آسیب شناسی تهدیدات سایبری است. نتایج نشان داد آگاهی و شناسایی این تهدیدات ضروری است و مدیریت مصرف رسانه های مختلف برای گروه های سنی به خصوص کودکان و نوجوانان امری حتمی است. فراتر از این تهدیدات مهمترین آسیب، عدم استفاده صحیح از رسانه ها توسط اشخاص می باشد.

مقاله علمی - پژوهشی مشاوره

بررسی تاثیر انطباق پذیری مسیر شغلی بر اضطراب شغلی با توجه به نقش میانجی چشم انداز زمانی آینده

صفحه 219-245

https://doi.org/10.22054/qccpc.2025.78569.3279

مریم شه شناس، الهه محمدی خوجین، نوشین پردلان

چکیده چکیده
هدف از این مطالعه بررسی تاثیر انطباق پذیری مسیر شغلی بر اضطراب شغلی با توجه به نقش میانجی چشم‌انداز زمانی آینده بود . پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی است. روش براساس ماهیت و روش اجرا، توصیفی-همبستگی و با توجه به مطالعه تاثیر متغیرها به نوعی از شیوه علی بود. جامعه آماری این تحقیق 960 نفر از پرستاران و کادر درمان بیمارستان تخصصی و فوق تخصصی لاله در شهرک غرب تهران بوده است. محاسبه تعداد نمونه آماری با توجه به فرمول کوکران، تعداد اعضای نمونه آماری 274 نفر انتخاب شدند. روش نمونه گیری تصادفی ساده و گردآوری اطلاعات از دو روش اسنادی و میدانی استفاده شد. پرسشنامه‌های تحقیق شامل انطباق پذیری شغلی ساویکاس و پورفلی (2012)، چشم انداز شغلی آینده زیمباردو و بوید (1999) و اضطراب شغلی موسسه سلامت و ایمنی انگلستان (HSE) بود. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم افزار ایموس استفاده شد. یافته‌های پژوهش حاکی از این بود که انطباق‌پذیری شغلی بر اضطراب شغلی تاثیر منفی و بر چشم انداز زمانی آینده تاثیر مثبت و معناداری دارد. انطباق پذیری شغلی تاثیری منفی بر اضطراب شغلی داشته و چشم‌انداز زمانی آینده بر این رابطه اثر منفی و اثر میانجی معکوسی دارد؛ این طور می‌توان نتیجه گرفت که جنبه‌های خاصی از منابع سازگاری شغلی می‌تواند ادراک مثبت از آینده را افزایش دهد و پیامدهای عاطفی منفی را کاهش دهد و هر دو ممکن است بر رفتارهای مرتبط با شغل تأثیر بگذارند.