فرهنگ مشاوره و روان درمانی

شماره جاری

بر اساس شماره‌های نشریه

بر اساس نویسندگان

بر اساس موضوعات

نمایه نویسندگان

نمایه کلیدواژه ها

درباره نشریه

اهداف و چشم انداز

اعضای هیات تحریریه

اصول اخلاقی انتشار مقاله

بانک ها و نمایه نامه ها

پیوندهای مفید

پرسش‌های متداول

فرایند پذیرش مقالات

اطلاعات آماری نشریه

اخبار و اعلانات

الگوی تاب‌آوری خانواده در سایه جنگ: تبیین مؤلفه‌های محافظ روانی و معنوی

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی مشاوره و راهنمایی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

3 استادیار گروه سلامت و خانواده، دانشکده خانواده، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تبیین مولفه های روانی و معنوی تاب آوری خانواده ها در شرایط جنگ ایران و اسرائیل انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش نظریه زمینه ای انجام گرفت. جامعه مورد مطالعه خانواده های تهرانی ساکن در زمان جنگ بود که با استفاده از نمونه گیری هدفمند و نظری با 19 خانواده مصاحبه شد. روش تجزیه تحلیل داده استفاده از روش سیستماتیک اشتراوس و کربین بود. نتایج در این پژوهش نشان داد که هستی شناسی خالق محور با محورهای (تاثیرپذری مداوم مخلوق از خالق؛ معنابخشی به فلسفه زندگی؛ تبلور ارزش های اخلاقی ) شرط علی تاب آوری خانواده ها؛ مقاومت وجودی و آگاهانه با محورهای (مسئولیت شناسی وجودی؛ مشارکت اجتماعی و کنش جهادی؛ بازتعریف قواعد خانوادگی در شرایط جنگی؛ بازخوانی هویت جمعی) راهبرد تاب آوری خانواده؛ بینش تاریخی مقاومت با محورهای (گسترده منابع اطلاعاتی؛ اسطوره سازی شهدا و الگوهای موفق؛ انتقال خرد) عامل زمینه ساز تاب آوری خانواده؛ مدیریت گفتمان سازی رسانه ای با محورهای (عاملیت در چینش اخبار و کنترل حدود و کیفیت اخبار) عامل واسطه گر در ایجاد و تداوم تاب آوری خانواده؛ تعادل و انسجام خانوادگی مبتنی بر بافت مقاومت جمعی با محورهای (همکاری و همراستایی والدین؛ تعادل یابی مجدد در سیستم خانوادگی؛ تربیت متمرکز بر حفظ سلامت و رشد فرزندان؛ تاثیرگذاری مثبت بر تعاملات اجتماعی؛ آرامش جمعی و ارتقای پیوند اجتماعی و وحدت ملی با درون مایه میهن پرستی دینی) پیامد ناشی از اجرای راهبردهای تاب آورانه خانواده های تهرانی در شرایط جنگ ایران و اسرائیل بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Family Resilience Model in the Shadow of War: Explaining Psychological and Spiritual Protective Components

نویسندگان [English]

  • Zahra Sadat Pour Seyyed Aghaei 1
  • Pegah Tashakori Movahed 2
  • fatemeh ghaseminiyaei 3

1 PhD of Counseling, Assistant Professor, Department of Counseling, Faculty of Education and Psychology, Alzahra University, Tehran, Iran.

2 Bachelor of Counseling, Alzahra University, Tehran, Iran.

3 Assistant Professor, Department of Health and Family, Faculty of Family, Alzahra University, Tehran, Iran

چکیده [English]

The present study aimed to explain the psychological and spiritual components of family resilience in the conditions of war between Iran and Israel. This research was conducted with a qualitative approach and using the grounded theory method.The study population was Tehran families living at the time of the war, who were interviewed using purposeful and theoretical sampling with 19 families. The data analysis method used was Strauss and Corbin's systematic method, The results of this study showed that the creator-centered ontology with the axes of (the creature's continuous influence from the creator; giving meaning to the philosophy of life; the crystallization of moral values) is a causal condition of family resilience; existential and conscious resistance with the axes of (existential responsibility; social participation and Jihadi action; redefining family rules in war conditions; rereading collective identity) family resilience strategy; historical insight of resistance with the axes of (extensive information resources; mythologizing martyrs and successful models; transferring wisdom) a factor in creating family resilience; managing media discourse with the axes of (agency in arranging news and controlling the limits and quality of news) a mediating factor in creating and maintaining family resilience; family balance and cohesion based on the context of collective resistance with the axes of (cooperation and alignment of parents; rebalancing in the family system; education focused on maintaining the health and growth of children; positive impact on social interactions; collective peace and promotion of social cohesion and national unity with religious patriotism) was the consequence of implementing the strategies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Resilience
  • psychological and spiritual protective components
  • families living in Tehran
  • Iran-Israel war
  • Grounded theory
مراجع
اکبری، رسول، غلامی‌راد؛ زینب، صفایی؛ فاطمه، ضیافتی باقرزاده؛ سیده مریم، سعید، سارا و اکبری، مسلم (1400). بررسی نقش حمایت اجتماعی ادراک‌شده، تاب‌آوری خانواده و جهت‌گیری مذهبی در پیش‌بینی تنظیم شناختی هیجان دانشجویان. مطالعات اسلامی در حوزه سلامت، 17, 35-44. بحرایی، ژاله؛ حسینی المدنی، سیدعلی و باصری، احمد (1400). مدل یابی تاب‌آوری خانواده بر اساس شادمانی زناشویی، نیازهای بنیادین روان‌شناختی و معنویت با نقش میانجی تنظیم هیجان. سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 5(4)، 85-98. SID. https://sid.ir/paper/985783/fa جهان، فائزه و انصاری‌میشامندانی (1401). مقایسه تأثیر آموزش فرزندپروری و تعامل مثبت والد و کودک به شیوه بازی بر تاب‌آوری خانواده، صمیمیت رابطه مادر و کودک و استرس مادران. مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی (مرکز توسعه آموزش‌های نوین ایران)، 8 (1)، 182-197. جهانگیری، فرهاد؛ دانایی، ابوالفضل؛ اکبری، مهسا و وکیل‌الرعایا، یونس (1401). طراحی مدل نقش رسانه‌های اجتماعی در مدیریت بحران و تاب‌آوری زنجیره تأمین دیجیتال. مدیریت بهره‌وری، 19(73)، 251-203. چمی، محبوبه؛ زارع بهرام‌آبادی، مهدی؛ اصغرنژادفرید، علی‌اصغر و شیرودی، شهره (1399). اثربخشی الگوی تاب‌آوری خانواده مبتنی بر آموزه‌های قرآنی در رضایت زناشویی و صمیمیت زوجین. قرآن و طب، 5(2)، 29-41. SID. https://sid.ir/paper/416092/fa حیدریان، منصور و عیسی نژاد، امید (1399). اثربخشی آموزش تاب‌آوری بر بهبود کیفیت زندگی زناشویی و تاب‌آوری خانواده آزادگان (اسرای جنگی). مجله طب نظامی، 22(5)، 410-420. SID. https://sid.ir/paper/362191/fa داداشی، کرمی نیا و حاجی‌آقا نژاد (1400). مؤلفه‌های تاب‌آوری خانوادۀ والدین نظامی. فصلنامه مدیریت سرمایه انسانی دفاعی، 1 (2)، 43-52. رحیمی، زینب؛ کوچک انتظار، رؤیا؛ حسنی، فریبا؛ کشاورزی ارشدی، فرناز (1401). مسئله اجتماعی همسرآزاری و مدلیابی راهکار تاب‌آوری خانواده. فصلنامه بررسی مسائل اجتماعی ایران. 13(2)، 174 – 189. زارعان، قدرت الله؛ سلیمی‌بجستانی، حسین و فرحبخش، کیومرث (1400). الگوی تاب‌آوری خانواده مبتنی بر تجربیات زیسته. فصلنامه فرهنگی-تربیتی زنان و خانواده.15 (55)، 30-7. سبزمنش جعفری، سمیه؛ امرایی، کوروش و حسن‌زاده، نسرین (1400). اثربخشی آموزش تاب‌آوری خانواده بر سرسختی روان‌شناختی مادران دارای فرزند معلول جسمی-حرکتی. پژوهش توان‌بخشی در پرستاری، 7(4)، 29-37. SID. https://sid.ir/paper/953850/fa شفیع‌آبادی، عبداله؛ موزیری، عباس؛ اسمعیلی، معصومه و یونسی، جلیل (1399). تدوین مدل تاب‌آوری خانواده ایرانی: یک پژوهش کیفی. نشریه دانشگاه علوم پزشکی البرز، 9(4)، 415-424. SID. https://sid.ir/paper/416013/fa شیوندی چلیچه، کامران؛ عبدالملکی، سعید؛ قلمی، زهرا و نفر، زهرا (1402). تبیین مدل تاب‌آوری بر اساس هدفمندی زندگی و کیفیت روابط با میانجی‌گری سلامت معنوی در مواجهه با شرایط فشار روانی ناشی از کووید-19. فصلنامه علمی_پژوهشی فرهنگ مشاوره و روان درمانی، ۱۳ (2)، ۱۲۳–۱۴۸. [https://doi.org/10.22054/qccpc.2022.65402.2858](https://doi.org/10.22054/qccpc.2022.65402.2858) صیدی، محمدسجاد؛ پورابراهیم، تقی؛ باقریان، فاطمه و منصور، لادن (1390). رابطه بین معنویت خانواده با تاب‌آوری آن، با واسطه‌گری کیفیت ارتباط در خانواده. روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 2(5)، 63-79. SID. https://sid.ir/paper/227511/fa عینی، ساناز؛ عبادی، متینه و ترابی، نغمه (1399). تدوین مدل اضطراب کرونا در دانشجویان بر اساس حس انسجام و تاب‌آوری: نقش میانجی حمایت اجتماعی ادراک‌شده. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، ۱۱ (4)، ۷۵–۹۶. [https://doi.org/10.22054/qccpc.2020.51656.2376](https://doi.org/10.22054/qccpc.2020.51656.2376) قاسمی زاده، زهرا؛ ایزدی، زهرا و پورنسایی، غزل سادات (1404). نقش تاب‌آوری و سبک‌های والدگری در بهزیستی روان‌شناختی افراد خانواده: یک مطالعه مروری. نهمین همایش ملی پژوهش‌های نوین در حوزه علوم انسانی، مطالعات اجتماعی و جمعیتی، تهران. قنبری، مرضیه (1401). روش‌های افزایش استحکام خانواده با تأکید بر بیانات مقام معظم رهبری (دام ظله) رهبری. تبلیغ و خانواده، 1(1)، 19-30. موزیری، عباس؛ شفیع‌آبادی، عبداله؛ اسمعیلی، معصومه و یونسی، جلیل (1399). مدل یابی عوامل مؤثر بر تاب‌آوری خانواده ایرانی. مجله علوم روان‌شناختی، 19(95)، 1401-1409. SID. https://sid.ir/paper/374075/fa واحدی، حسین و اقبالی، علی (1402). پیش‌بینی رضایت زناشویی بر اساس نگرش به معنویت و تاب‌آوری در همسران جانبازان مبتلا به اختلال پس از سانحه. روانشناسی نظامی، 14(53)، 173-191. Reference Akhtar, S. (2024). The Ethics and Role of Resilience: A Moral and Spiritual Perspective. Faith and Discovery, 2(1), 1-18. Al-Muhannadi, K., & Buheji, M. (2024). VALUE-BASED RESILIENCE-STORIES FROM GAZA. International Journal of Management (IJM), 15(1). Burnette, C. E., Boel-Studt, S., Renner, L. M., Figley, C. R., Theall, K. P., Miller Scarnato, J., & Billiot, S. (2020). "The Family Resilience Inventory: A culturally grounded measure of current and family‐of‐origin protective processes in native American families." Family Process, 59 (2), 695-708. Corbin, JM., Strauss, A. (1990). "Grounded theory research: Procedures, canons, and evaluative criteria‏." Springer, Qualitative sociology. Cui, P., Shi, J., Li, S., Getu, M. A., Wang, R., & Chen, C. (2023). Family resilience and its influencing factors among advanced cancer patients and their family caregivers: A multilevel modeling analysis. BMC Cancer. Springer. Gayatri, M., & Irawaty, D. K. (2022). "Family resilience during COVID-19 pandemic: A literature review." The Family Journal, 30 (2), 132-138. Henry, C. S., & Harrist, A. W. (2022). "Family resilience theory." In Sourcebook of family theories and methodologies: A dynamic approach (pp. 65-91). He, Y., Li, X. S., Zhao, J., & An, Y. (2022). "Family resilience, media exposure, and children's mental health in China during COVID-19." The Family Journal, 30 (3), 314–324. Masten, A. S., & Motti-Stefanidi, F. (2020). "Multisystem resilience for children and youth in disaster: Reflections in the context of COVID-19." Adversity and Resilience Science, 1 (2), 95–106. https://doi.org/10.1007/s42844-020-00010-w Maurović, I., Liebenberg, L., & Ferić, M. (2020). "A review of family resilience: Understanding the concept and operationalization challenges to inform research and practice." Child Care in Practice, 26 (4), 337-357. ‏ Nassar, S., Hossain, M. B., Naár, Z. T., & Vasa, L. (2025). Factors Affecting Humanitarian Resilience: A Mediating Approach of Community Engagement. Decision Making: Applications in Management and Engineering, 108-131. Prime, H., Wade, M., & Browne, D. T. (2020). "Risk and resilience in family well-being during the COVID-19 pandemic." American Psychologist, 75 (5), 631. Qiu, X., Mao, J., Wang, C., Yang, X., & Li, Q. (2025). "Family resilience and its influencing factors in patients with cancer and their family members: A systematic review." Journal of Clinical Nursing, 34 (4), 1124-1148. Shao, M., Yang, H., Du, R., Zhang, M., Zhu, J., Zhang, H., Ma, B., Chen, C., & Wang, T. (2023). "Family resilience in cancer treatment and key influencing factors: A systematic review." European Journal of Oncology Nursing, 66, 102403. Ungar, M. (2021). "Multisystemic resilience: Adaptation and transformation in contexts of change". Oxford University Press. Wang, Y., Qiu, Y., Ren, L., Jiang, H., Chen, M., & Dong, C. (2024). "Social support, family resilience and psychological resilience among maintenance hemodialysis patients: A longitudinal study." BMC Psychiatry, 24 (1), 76. Zhuang, X., Lau, Y. Y., Chan, W. M. H., Lee, B. S. C., & Wong, D. F. K. (2021). "Risk and resilience of vulnerable families in Hong Kong under the impact of COVID-19: An ecological resilience perspective." Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 56 (12), 2311-2322.
فرهنگ مشاوره و روان درمانی
دوره 17، شماره 67 - شماره پیاپی 67
مهر 1405
صفحه 131-157
فایل ها
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
آمار