نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده

• فهیمه فداکار داورانی

استادیار گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی. دانشگاه علامه طباطبایی. تهران . ایران

چکیده

پژوهش حاضر به منظور بررسی و تحلیل خرده گفتمان‌های رایج در بین همسران که به منظور حفظ تعادل حیاتی به کار بسته می‌شوند، صورت گرفته روش: روش پژوهش کیفی، و در چهارچوب تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف بود. جامعه مورد پژوهش را مردان متأهل (25تا 45) ساله ساکن شهر تهران (در سال 1403) تشکیل دادند. شیوه نمونه گیری، به صورت هدفمند و با حداکثر تنوع از نظر نوع نگارش نسبت به موضوع پژوهش – تعادل خانواده و سازوکارهای ترجیحی افراد- بود. بر اساس اصل اشباع نظری، تعداد یازده مشارکت کننده انتخاب و در پژوهش شرکت داده شدند. و به منظور افزایش غنای پژوهش و دستیابی به داده‌های مد نظر، از مصاحبه نیمه ساختار یافته استفاده شد و به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها، از روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف استفاده شد. نتایج تحلیل گفتمان زوجین در خصوص حفظ تعادل حیاتی نشان می‌دهد که در حالت کلی می‌توان گفتمان‌های موجود را در دو گروه گفتمان‌های تعادل بخش (با خرده گفتمان‌های مدارا، سازش، مراجعه به متخصص و افراد ذی صلاح، مذاکره منطقی، بازنگری در موقعیت‌های تعادلی، جبران) و گفتمان‌های انحرافی (با خرده گفتمان‌های تهدید به طلاق، تظاهر به خیانت، کناره گیری فیزیکی، کناره گیری عاطفی، برخورد فیزیکی، کنترل گری مفرط، عمل وارونه، دادن وعده‌های خلاف واقع و مثلث سازی)، طبقه بندی کرد. همچنین سه گفتمان هژمون سنت گرایی، تجددگرایی، و اصول گرایی دینی به عنوان گفتمان‌های غالب بر فضای جامعه مورد تحلیل قرار گرفت و در نهایت گفتمان اصول گرایی دینی به عنوان مفیدترین و کاربردی‌ترین گفتمان در حوزه روابط زوجی شناسایی شد.

کلیدواژه‌ها

• گفتمان
• همسران
• تعادل حیاتی خانواده
• تحلیل گفتمان فرکلاف

موضوعات

• مشاوره خانواده

عنوان مقاله [English]

Analysis of Common Sub-Discourses Among Spouses Aimed at Maintaining Homeostasis: Based on the "Fairclough" discourse analysis approach

نویسنده [English]

• Fahimeh Fadakar davarani

Assistant Professor,Department of Counseling, Faculty of Psychology and Educational Sciences , Allameh Tabataba’i University, Tehran,iran

چکیده [English]

The present study aimed to examine and analyze common sub-discourses within spouses that are employed to maintain homeostasis. Method: This qualitative research was conducted within the framework of Fairclough’s critical discourse analysis. The study population consisted of married men aged 25 to 45 residing in Tehran in 2023. Participants were purposefully sampled to ensure maximum variation in terms of discourse style regarding the research topic—family balance and individuals’ preferred mechanisms. In accordance with the principle of theoretical saturation, eleven participants were recruited for the study. To enrich the study and obtain relevant data, semi-structured interviews were conducted, and the data were analyzed using Fairclough’s critical discourse analysis method. The results indicate that couples’ discourses regarding the maintenance of homeostasis can generally be classified into two groups: balancing discourses, which include sub-discourses such as tolerance, compromise, consulting specialists or competent individuals, logical negotiation, reassessment of equilibrium situations, and compensation; and deviant discourses, encompassing sub-discourses such as threats of divorce, feigned infidelity, physical withdrawal, emotional withdrawal, physical aggression, excessive control, reversed behavior, making false promises, and triangulation. Additionally, three dominant societal discourses—traditionalism, modernism, and religious fundamentalism—were analyzed. Among these, the discourse of religious fundamentalism was identified as the most beneficial and applicable within the context of family relations. Given their prevalence, dominant discourses can inject an ontology aligned with their central signifiers into social interactions, thereby influencing values, structures, norms, family rules, and ultimately the balance of the family

کلیدواژه‌ها [English]

• discourse
• Spouses
• Homeostasis
• Fairclough's discourse analysis