نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده

• میلاد شماخته

استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

چکیده

سوگیری شناختی زوجین، یعنی شیوه‌های نادرست و جزم‌گرایانه در تفسیر رویدادها، زمانی که در روابط میان زوجین بروز می‌کنند. پژوهش حاضر با هدف استخراج الگوی فرایندی سوگیری شناختی زوجین در منابع اسلامی به میان آمده است.
روش پژوهش حاضر کیفی به شیوۀ نظریۀ داد بنیاد بود. منبع اصلی پژوهش قـرآن کـریم و احادیث اسلامی بود. نمونۀ پژوهش شامل گزارهای دینـی توصـیفی و تبیینـی مـرتبط بـا حـوزۀ معنـایی سوگیری شناختی زوجین بود که به شکل هدفمند انتخاب شد. نمونۀ پژوهش بـه واسـطۀ سـه دسـته ابـزار (کتب، نرم افزارها و وب‌گاه های معتبر) گـردآوری شـد. پس از استخراج داده‌های مرتبط با سوگیری شناختی زوجین از آموزه‌های اسـلامی، در فراینـد تحلیـل داده‌ها از طریق کدگذاری، 760 کد باز، 38مفهوم، 12 مقوله و 4 بُعد، اسـتخراج و در نهایـت ابعـاد چهار گانه در قالب 1 الگو صورت بندی شد.
بر اساس یافته‌های تحقیق، سوگیری شناختی زوجین در روابط زوجین در چهاربعد، موقعیت‌های سوگیری، عوامل زمینه ساز سوگیری، مؤلفه‌های سوگیری (سوگیری در توجه و سوگیری در تفسیر)، پیامدهای سوگیری.
اعتبار نتایج بدست آمده با اتکا پذیری، بررسی و تأیید شد. این یافته‌ها بستر مناسبی برای تدوین پرسش‌نامه و طراحی پروتکل‌های درمانی فراهم کرده است.

کلیدواژه‌ها

• سوگیری شناختی
• مدل فرایندی
• سوگیری در توجه
• سوگیری در تفسیر
• منابع اسلامی

موضوعات

• پژوهش های مشاوره ای مبتنی بر فرهنگ ایرانی اسلامی

عنوان مقاله [English]

Cognitive Bias Pattern in Spousal Relationships: A Construct Based on Islamic Sources

نویسنده [English]

• میلاد شماخته

chamran uni

چکیده [English]

Couples' cognitive bias, that is, incorrect and dogmatic ways of interpreting events when they occur in relationships between couples. The present study aims to extract a conceptual model of couples' cognitive bias in Islamic sources.
The present research method was qualitative in the manner of the theory of foundation. The main source of the research was the Holy Quran and Islamic hadiths. The research sample included descriptive and explanatory religious texts related to the semantic field of couples' cognitive bias, which were selected purposefully. The research sample was collected through three groups of tools (books, software, and reliable websites). After extracting data related to couples' cognitive bias from Islamic teachings, in the process of data analysis through coding, 760 open codes, 38 concepts, 12 categories and 4 dimensions were extracted and finally the four dimensions were formulated in the form of 1 model.
Based on the research findings, couples' cognitive bias in couples' relationships in four dimensions, bias situations, bias underlying factors, bias components (bias in attention and bias in interpretation), bias consequences.
The validity of the obtained results was examined and confirmed with the criteria of reliability, transferability, confirmability and dependability. These findings have provided a suitable basis for developing a questionnaire and designing treatment protocols.

کلیدواژه‌ها [English]

• Cognitive bias. conceptual model
• attention bias
• interpretation bias
• Islamic sources