اثربخشی مداخله‌ی مبتنی بر داستان زندگی (من کی هستم؟) بر سازگاری عاطفی و ادراک شایستگی نوجوانان کم‌توان ذهنی

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص دانشگاه اصفهان

2 استادیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص دانشگاه اصفهان

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد روانشناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص دانشگاه اصفهان

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی مداخله‌ی داستان زندگی بر سازگاری عاطفی و ادراک شایستگی نوجوانان پسر کم‌توان ‌ذهنی خفیف انجام شد. این پژوهش از نوع کاربردی بود و به شیوه‌ی آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون همراه با گروه گواه انجام شد. بدین منظور، از میان جامعه‌ی نوجوانان کم‌توان ذهنی 16 تا 24 ساله که در سال تحصیلی 96-95 در مدارس استثنایی شهر درچه استان اصفهان مشغول به تحصیل بودند، با رعایت ملاک‌های ورود و خروج به پژوهش، 30 نفر به عنوان نمونه با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب و با گمارش تصادفی در دو گروه 15 نفره‌ی آزمایش و گواه قرار گرفتند. بعد از آن، گروه آزمایش به مدت 17 جلسه و هر هفته 3 جلسه تحت مداخله‌ی داستان زندگی (من کی هستم؟) قرار گرفت. ابزار پژوهش، پرسشنامه سازگاری دانش‌آموزان دبیرستانی AISS (سینها و سینگ، 1993)- خرده مقیاس سازگاری عاطفی- و مقیاس ادراک شایستگی هارتر (1982) بود. داده‌های بدست آمده از پژوهش نیز با آزمون آماری تحلیل کوواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج حاکی از آن بود که در گروه آزمایش، تأثیر مداخله‌ی داستان زندگی بر سازگاری عاطفی و ادراک شایستگی در سطح 05/0=α معنی‌دار می‌باشد. با توجه به نتایج پژوهش، می‌توان از مداخله‌ی داستان زندگی به منظور افزایش سازگاری عاطفی و ادراک شایستگی نوجوانان کم‌توان ‌ذهنی استفاده نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Efficiency of Intervention based of Life Story (Who Am I?) on Emotional adjustment and Perceived Competence in Adolescents with Intellectual Disability

نویسندگان [English]

  • Ahmad Yarmohamadian 1
  • Amir Ghamarani 2
  • Adel Mohamadzade 3
1 Department of Psychology and Educational of children with special needs, Faculty of Education and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran
2 Department of Psychology and Educational of children with special needs, Faculty of Educational and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran
3 Department of Psychology and Educational of children with special needs, Faculty of Education and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

The purpose of this study was to investigate the effectiveness of intervention based of life story on emotional adjustment and perceived competence in adolescents with mild intellectual disability. This study was type of applied research and the design of research was experimental pre-test/post-test with control group. That way, by simple random sample and considering inclusion and exclusion criteria, 30 people were selected from the population of adolescents with intellectual disability (16 to 24 years old) that studied at exceptional schools of Dorche city of Isfahan in 2016. Then these participants were randomly assigned into either control or experimental group (15 per group). The experimental group received life story intervention for 17 sessions and 3 sessions per week. The study tools were included the adjustment inventory for school students- AISS (Sinha & Singh, 1993) and Harter's perceived competence scale (1982) and MANCOVA analysis was used to analysis of data. The results showed efficiency of intervention life story on emotional adjustment and perceived competence is significant in α=0.05 level. Therefore life story intervention can be used to increase emotional adjustment and perceived competence adolescents with mild intellectual disability

کلیدواژه‌ها [English]

  • life story (who am I?)
  • emotional adjustment
  • perceived competence
  • Intellectual disability
ایمانی، رؤیا و محب، نعیمه. (1388). رابطه بین بلوغ عاطفی مادران با اختلالات رفتاری فرزندانشان. فصلنامه زن و مطاعات خانواده، 2(6)، 49-29.
بهادرمطلق، اسلام؛ عطاری، یوسف‌علی و بهادرمطلق غلام. (1391). اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی بر ابعاد ادراک شایستگی دانش‌آموزان. روان‌شناسی تحولی: روانشناسان ایران، 9(33)، 46-39.
ترخان، مرتضی. (1395). اثربخشی درمان بین فردی گروهی بر سازگاری عاطفی، اجتماعی و ابراز وجود زنان دچار نارضایتی زناشویی. فصلنامه مطالعات روان‌شناختی، 3(47)، 140-123.
جوکار، بهرام و کمالی، فاطمه. (1395). رابطه معنویت و نظم‌جویی شناختی هیجان. روان‌شناسی تحولی: روانشناسان ایران، 12(48)، 385-377.
ساپینگتون، اندرو. (1989). بهداشت روانی. ترجمه‌ی حمیدرضا. حسین‌شاهی‌برواتی. (1391). تهران: انتشارات ارجمند.
سادوک، بنیامین‌جیمز؛ سادوک، ویرجینیاآلکوت و رونیز، پدرو. (2015). خلاصه‌ی روان‌پزشکی: علوم رفتاری/روان‌پزشکی بالینی. ترجمه‌ی فرزین رضاعی. (1395). اصفهان: انتشارات ارجمند.
سین‌ها، ای. کی. بی و سینگ، آر. بی. (۱۹۹۳). راهنمای پرسشنامه‌ی سازگاری دانش‌آموزان دبیرستانی. ترجمه‌ی ابوالفضل، کرمی. (۱۳۷۷). تهران: مؤسسه‌ی روان تجهیز سینا.
صفوی، محبوبه؛ موسوی‌لطفی، سیده‌مریم و لطفی، رضا. (۱۳۸۸). بررسی همبستگی بین هوش هیجانی و سازگاری عاطفی و اجتماعی در دانش‌آموزان دختر پیش‌دانشگاهی شهر تهران در سال تحصیلی ۸۷-۱۳۸۶. مجله‌ی پژوهنده، 14(5)، 261-255.
صمیمی، زبیر؛ حسنی، جعفر و مرادی، علیرضا. (1395). اثربخشی آموزش حافظه کاری هیجانی در توانایی مهار عواطف نوجوانان مبتلا به اختلال تنیدگی پس‌ضربه‌ای. روان‌شناسی تحولی: روانشناسان ایران، 12(47)320-307.
کرمی، ابوالفضل. (1389). بررسی رابطه رضایت از زندگی با سلامت عمومی و سازگاری. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 1(4)، 90-73.
ملک‌پور، مختار. (1393). دائره‌المعارف کودکان با نیازهای خاص (استثنایی). اصفهان: انتشارات دارخوین.
میری، انور؛ فرخی، نورعلی و کریمیان، عدالت. (1395). مقایسه اثربخشی مشاوره روایت مدار و راه حل مدار بر اختلالات رفتاری دانش آموزان پایه سوم مقطع راهنمایی. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 7(25)، 45-23.
نامنی، ابراهیم و شیرآشیانی، آزاده. (1395). اثربخشی ترکیب دو روش درمانی راه حل‌مدار و روایتی بر سرزندگی و کنترل عواطف در زنان متقاضی طلاق. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 7(27)، 169-149.
نویدی، احمد. (۱۳۸۴). ارزشیابی اجرای آزمایشی طرح تأسیس مجتمع‌های آموزشی تربیتی کشور (طرح پژوهشی). پژوهشکده‌ی تعلیم و تربیت، 5(2)، 54-26.
نیکبخت‌سروستانی، عایرضا و افلاکی‌فرد، حسین. (1394). تأثیر مشاوره گروهی با رویکرد عقلانی عاطفی آلبرت آلیس بر سازگاری عاطفی اجتماعی دانش‌آموزان. پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت.
یاوری، علی؛ سعادتی‌شامیر، ابوطالب و حیدرنیا، احمد. (1392). بررسی رابطه‌ی سبک‌های هویت و بلوغ عاطفی با سازگاری اجتماعی معتادان مرد تحت درمان نگهدارنده متادون مراکز شهر بجنورد. پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد مشاوره گرایش مشاوره توانبخشی. دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قوچان.
یزدیان، الهام و شهیم، سیما. (1387). مقایسه‌ی ابعاد مختلف کفایت ادراک شده در کودکان دبستانی دارای اختلالات رفتاری درون‌زا، برون‌زا و عادی. پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی. دانشگاه شیراز.
یاری‌مقدم، نفیسه؛ جعفری، مجید؛ یعقوبی، ابوالقاسم و محققی، حسین. (1392). تأثیر آموزش راهبردهای یادگیری خودتنظیمی بر ادراک شایستگی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان پسر پایه‌ی اول متوسطه در درس زبان انگلیسی. اندیشههای نوین تربیتی، 9(1)، 183-156.
Barlow, J., Smailagic, N., Ferriter, M., Bennet, C., & Jpnes, H. (2010). Group-based parent-training programmes for improving emotional and behavioural adjustment in children from birth to three years old. Cochrane database of systematic reviews, 6, 1-95.
Blázquez, M. H., & Cruzado, J. A. (2016). A longitudinal study on anxiety, depressive and adjustment disorder, suicide ideation and symptoms of emotional distress in patients with cancer undergoing radiotherapy. Journal of Psychosomatic Research, 87, 14-27.
Brown, C., & Augusta-Scott, T. (2007). Narrative Therapy: Making Meaning, Making Lives. California: SAGE Pub.
Chan, M. F., Ng, S. E., Tien, A., ManHo, R. C., Thayala, J. (2013).A randomised controlled study to explore the effect of life story review on depression in older Chinese in Singapore. Journal of Health and Social Care in the Community, 21(5), 545-553.
Cook, C. R., Gresham, F. M., Kern, L., Barreas, R. B., Thornton, S., & Crews, D. (2008). Social Skills Training for Secondary Students with Emotional and/or Behavioral Disorders. Journal of Emotional and Behavioral Disorders, 16(3), 131-144.
Davies, B., Frude, N., & Jenkins, R. (2015). The relationship between emotional recognition ability and challenging behaviour in adults with an intellectual disability: A systematic review. Journal of Intellectual Disabilities, 19(4), 393-406.
Desocio, JE. (2005). Accessing Self-Development through Narrative Approaches in Child and Adolescent Psychotherapy. Child and Adolescent Psychiatric Nursing, 18(2), 53-61.
Epston, D. (2016). Re-imagining narrative therapy: A history for the future. Journal of Systemic Therapies, 35(1), 79-87.
Foster, C., & Banes, J. (2009). Use of a narrative therapy approach with a man with a learning disability: An alternative to cognitive behavioural therapy? Advances in Mental Health and Intellectual Disabilities, 3(1), 52–55.
Hamilton, C., & Atkinson, D. (2009). ’A story to tell’: Learning from the life-stories of older people with intellectual disabilities in Ireland. British Journal of Learning Disabilities, 37(4), 316–322.
Harter, S. (1982). The perceived competence scale for children. Child Development, 53(1), 87-97.
Hill, E. D., Terrell, H. K., Arellano, A., Schuetz, B., Nagoshi, C. N. (2015). A Good Story: Using Future Life Narratives to Predict Present Well-Being. Journal of Happiness Studies, 16(6), 1615-1634.
Hippolyte, L., Barisnikov, K., Van Der Linden, M., & Detraux, J. J. (2009). From facial emotional recognition abilities to emotional attribution: a study in Down syndrome. Research in Developmental Disabilities, 30, 1007–1022.
Hoge, R. D., & McSheffrey, R. (1991). An investigation of self-concept in gifted children. Journal of Exceptional Children, 57(3), 238-245.
McClure, K. S., Halpern, J., Wolper, P. A., & Donahue J. J. (2009). Emotion regulation and intellectual disability. Journal on Developmental Disabilities, 15, 38–44.
Nader-Grosbois, N. (2014). Self-perception, self-regulation and metacognition in adolescents with intellectual disability. Journal of Research in Developmental Disability, 35(6), 1334-1348.
Newberg, A. J. (2016). An Analysis of a Narrative Therapy Group Work Model for Psychosis. Master of Social Work Clinical Research Papers, 641. http://sophia.stkate.edu/msw_papers/641.
Owen, A., Browning, M., & Jones, R. (2001). Emotion recognition in adults with mild–moderate learning disabilities. Journal of Intellectual Disabilities, 5(3), 267–281.
Ribeiro AP, Mendes I, Stiles WB, Angus L, Sousa I & Gonçalves MM. (2014). Ambivalence in emotion-focused therapy for depression: the maintenance of problematically dominant self-narratives. Journal of Psychotherapy Research; 24(6): 702-710.
Sappok, T., Budczies, J., Dziobek, I., Bölte, S., Dosen, A., & Diefenbacher, A. (2014). The Missing Link: Delayed Emotional Development Predicts Challenging Behavior in Adults with Intellectual Disability. Journal of Autism and Developmental Disorders, 44(4), 786-800.
Schalock, R. L. & Luckasson, R. (2013). What’s at Stake in the Lives of People with Intellectual Disability? Part I: The Power of Naming, Defining, Diagnosing, Classifying, and Planning Supports. Journal of intellectual and developmental disabilities, 51(2), 86-93.
Shahim, S. (2004). Self-perception of competence in Iranian children. Journal of Psychological Reports,‌ 94(3), 872-876
Van Puyenbroeck, J., & Maes, B. (2008). A review of critical, person-centred and clinical approaches to reminiscence work for people with intellectual disabilities. International Journal of Disability, Development and Education, 55(1), 43–60.
Vickerstaff, s., Heriot, S., Wong, M., Lopes, A., & Dossetor, D. (2007). Intellectual Ability, Self-perceived Social Competence, and Depressive Symptomatology in Children with High-functioning Autistic Spectrum Disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 37 (9), 1647-1664.
Vromans LP & Schweitzer RD. (2011). Narrative therapy for adults with major depressive disorder: improved symptom and interpersonal outcomes. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing. Journal Psychotherapy Research; 21(1): 4-15.
Wang, C., Hatzigianni, M., Shahaeian, A., Murry, E., & Harrison, L. (2016). The combined effects of teacher-child and peer relationships on children's social-emotional adjustment. Journal of School Psychology, 59, 1-11.
Ward, A., Arola, N., Bohnert, A., & Lieb, R. (2017). Social-emotional Adjustment and Pet Ownership Among Adolescents with Autism Spectrum Disorder. Journal of Communication Disorders, 65: 35-42.
Westerhof GJ, Beernink J & Sools A. (2016). Who Am I? A Life Story Intervention for Persons with Intellectual Disability and Psychiatric Problems. Intellectual and developmental disabilities, 54(3): 173–186.
Westerhof, G. J., & Bohlmeijer, E. (2012). Life stories and mental health: The role of identification processes in theory and interventions. Narrative Works, 2(1), 106–128.
Westerhof, G. J., Beernink, J., & Sools, A. (2016). Who Am I? A Life Story Intervention for Persons with Intellectual Disability and Psychiatric Problems. Journal of Intellectual and developmental disabilities, 54(3), 173–186.
Wheeler, J., Holland, A., Bambrick, M., & O’Brien, G. (2009). Community services and people with intellectual disabilities who engage in anti-social or offending behaviour: referral rates, characteristics, and care pathways. Journal of Forensic Psychiatry and Psychology, 20(5), 717–740.
Zaja, R., & Rojahn, J. (2008). Facial emotion recognition in intellectual disabilities. Journal of Current Opinion in Psychiatry 21, 441–444.