زنان مقدس قرآنی، بدیلی شناخت شناسانه در برابر زن مسخ شده غربی

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده
پژوهش حاضر با هدف ترسیم شخصیت و سیمای زنان مقدس قرآنی به عنوان بدیلی شناخت­شناسانه در برابر الگوی مسخ شده غربی از زن انجام شد. روش پژوهش اسنادی بود که از طریق بهره­گیری از مطالعه کتابخانه­ای (اسناد و مدارک، مجلات، کتب و مقالات معتبر داخلی و خارجی) به بررسی موضوع مقاله پرداخته شد و  ضمن ارائه شواهد تاریخی از وضعیت اسفبار زن در فرهنگ غربی، با اصل قرار دادن قرآن و سیره معصومین علیهم السلام و با استخراج اطلاعات لازم از متون تاریخی و فقهی و در کنار هم قرار دادن آن­ها، به مقایسه دیدگاه غرب و اسلام به زن و همچنین ترسیم شخصیت و سیمای زنان مقدس قرآنی به عنوان الگوی مطلوب اسلام و جایگزینی شناخت­شناسانه برای الگوی مطرح شده غربی، پرداخته شد. نتایج نشان داد که تشریح صفات و ویژگی­های برجسته زنان مقدس قرآنی همچون حضرت آسیه (س)، حضرت مریم (س)، حضرت خدیجه (س) و حضرت فاطمه زهرا (س) که از جمله ویژگی­های آن­ها، تسلیم محض نسبت به خداوند، عبادت، پاکیزگی، تلاش و ایثار در راه تمامی ارزش­های الهی بوده، می­تواند به عنوان بدیلی شناخت­شناسانه در برابر الگوی غربی از زن که در قالب حقوق بشر زنان در حال نشر است، معرفی شود. از این رو، پیشنهاد می­گردد نهادهای مسئول از یک سو در ممانعت از انتشار الگوهای غربی درباره موضوع زن و از سوی دیگر در جهت معرفی و شناساندن اندیشه­های ناب اسلام محمدی (ص) درباره زنان، اهتمام ورزند.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم. مترجم ناصرمکارم شیرازی، مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی،
ابن بابویه قمی، علی بن حسین. (1380). عیون اخبارالرضا. ترجمه حمیدرضا مستفید و علی اکبر غفاری. چاپ اول، تهران: انتشارات دارالکتب اسلامی.
ابن بابویه قمی، علی بن حسین. (1410 ق). معانی الاخبار. بیروت: چاپ اول، انتشارات الاعلمی للمطبوعات.
ابن شهر آشوب،  محمدبن علی. (1371). مناقب آل ابیطالب. قم: انتشارات مصطفوی.
ارسطو. (1358). سیاست. ترجمه حمید عنایت، تهران: کتاب­های جیبی.
اسلامی فرد ، زهرا. (1379). زنان اسوه در قرآن. چاپ اول، تهران: انتشارات فردا به تهران.
افروز، غلامعلی. (1383). روانشناسی رابطه­ها. چاپ چهارم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
امام خامنه­ای، سید علی. (1393). بیانات در دیدار با جمعی از بانوان برگزیده کشور. 30/1/1393
امام خمینی، روح الله. (1379). سیمای زن در کلام امام خمینی. چاپ سوم، قم: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد.
امیرعباسی، فاطمه. (1391). «سازوکار بررسی دوره­ای جهانی (UPR) شورای حقوق بشر (ابزاری برای جهانی شدن حقوق بشر)». فصلنامه مطالعات راهبردی جهانی شدن، سال سوم، شماره چهارم، صص 123-101.
بحرانی، هاشم. (1419 ق)، البرهان. چاپ اول، بیروت:  انتشارات الأعلی للمطبوعات.
بستان، حسین. (1382). نابرابری و ستم جنسی از دیدگاه اسلام و فمینیسم. چاپ اول، قم: مؤسسه پژوهشی حوزه و دانشگاه.
به پژوه، احمد. (1386). خانواده و جهانی شدن، جهانی شدن و آسیب­شناسی خانواده. تهران: انتشارات انجمن اولیاء و مربیان.
بهشتی، احمد. (1379). عیسی پیام آور اسلام. چاپ دوم، تهران: انتشارات اطلاعات.
جعفری، محمد‌جعفر. (1344ق). آفرینش و انسان. تهران: نشر مطبوعات دار التبلیغ اسلامی.
جعفریان، رسول. (1387). تاریخ سیاسى اسلام، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
جوادی آملی، عبدالله. (1379). زن در آئینه جمال و جلال. تهران: انتشارات فرهنگ رجاء.
جوادی آملی، عبدالله. (1376). سیره پیامبران در قرآن. چاپ اول، قم: انتشارات اسراء.
جویباری، محمود. (1376). شکوفه عصمت. چاپ دوم، قم: انتشارات نبوی.
حسن زاده آملی، حسن. (1379). شرح فص الحکمه عصمتیه فی کلمه فاطمیه. تهران: انتشارات سنا.
حسینی، مجتبی. (1379). مقامات اولیاء. چاپ دوم، تهران: انتشارات نیستان تهران.
حویزی، عبدالعلی. (1428 ق). نورالثقلین. تحقیق سید علی عاشور. بیروت: انتشارات موسسه التاریخ العربی.
خامنه‌ای، سید محمد. (1388). حقوق زن. تهران: نشر سپهر.
خرمشاهی، بهاءالدین. (1379). دانش نامه قرآن و قرآن پژوهی. چاپ اول، تهران: انتشارات ناهید.
خلیلیان، خلیل. (1379). سیمای زن در قرآن و زنان بزرگ صدر اسلام. چاپ دوم، تهران: انتشارات شرکت سهامی تهران.
دورانت، ویل. (1391). تاریخ تمدن. چاپ یازدهم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
دوست محمدی، هادی. (1388). شخصیت زن از دیدگاه قرآن. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
رازی، فخرالدین. (1383). تفسیر کبیر (مفاتیح الغیب ). ترجمه علی اصغر حلبی. چاپ اول، تهران: انتشارات دارالفکر.
رسولی محلاتی، هاشم. (1374). تاریخ انبیاء. چاپ هشتم، قم: انتشارات فرهنگ اسلامی.
رضائیان ریزی، وحید. (1379). ریحانه خانه وحی از ولادت تا ازدواج. چاپ اول، بی­جا: انتشارات نصایح.
سبحانی، جعفر. (1377). فروغ ابدیت. چاپ چهاردهم، قم: انتشارات تبلیغات اسلامی
سبحانی، جعفر. (1378). فرازهایی حساس از زندگی امیرالمومنین علی (ع). تهران:  انتشارات جهان آرا.
سجادی، محمد تقی. (1381). فاطمه الزهراء. قم: انتشارات الزهرا.
سیوطی، جلال الدین (1386). الاتقان فی علوم القرآن. ترجمه محمود دشتی. چاپ دوم، قم: انتشارات دانشکده اصول الدین قم.
سیوطی، جلال الدین. (1421ق). در المنثور. بیروت: انتشارات دارالاحیاء التراث العربی.
شیخی، محمدتقی. (1380). جامعه­شناسی زنان و خانواده. چاپ اول، تهران: شرکت سهامی انتشار.
صدر، حسن. (1385). حقوق زن در اسلام و اروپا. چاپ نهم، تهران: نشر جاویدان
صدوق، محمد بن علی قمی. (1385). خصال. ترجمه محمدباقر، کمره­ای. چاپ یازدهم، تهران: انتشارات مدرسه حضرت عبدالعظیم.
طباطبایی، محمد حسین. (1384). تفسیر المیزان. ترجمه محمد باقر موسوی همدانی. چاپ ششم، قم: انتشارات اسلامی حوزه علمیه قم.
طبرسی، ابوالفضل بن حسن. (1379). مجمع البیان. ترجمه علی کرمی. تهران: انتشارات فراهانی.
طیب، عبد الحسین. (1378). اطیب البیان. چاپ دوم، تهران: انتشارات اسلام.
فرهادی، مرتضی. (1390). «حرکت و کار در اندیشه و آیین‌های‌ ایرانی و یونانی‌ (بستگی‌های‌ کار و نظام ‌اجتماعی‌ در فلسفه‌ و ادیان‌ "ایرانی‌ ـ اسلامی"‌ و یونانی‌ و یهودی‌ ـ مسیحیایی)».  فصلنامه علوم اجتماعی،دوره 18، شماره 55، صص 1-57.
کاستلز، مانوئل. (1389). عصر اطلاعات، قدرت هویت. ترجمه حسن چاوشیان. چاپ ششم، تهران: طرح نو.
مجلسی، محمد باقر. (1402 ق). بحار الانوار. چاپ سوم، بیروت: انتشارات دارالاحیاء التراث العربی.
محمدی اشتهاردی، محمد. (1377). حضرت خدیجه اسطوره ایثار و مقاومت. چاپ اول، تهران: انتشارات نبوی.
محمدی گرمساری، علی. (1360). زن و حقوق آن از دیدگاه دکتر بهشتی.  مشهد: نشر موسسه قدس، چاپ نمونه.
مشگی، الناز. (1391). «راهبردهای مقابله با چالش­های فراروی کارکرد خانواده در عرصه جهانی شدن». فصلنامه مطالعات راهبردی جهانی شدن، سال سوم، شماره چهارم، صص 180-159.
مطهری، مرتضی. (1390). نظام حقوق زن در اسلام. چاپ چهل و سوم، قم: نشر صدرا.
مکارم شیرازی، ناصر. (1377). نمونه. چاپ سی و پنجم، تهران: انتشارات دارالکتب الاسلامیه.
مکنون، ثریا و صانع­پور، مریم. (1374). بررسی تاریخی منزلت زن از دیدگاه اسلام و تطبیق الگوی صدر اسلام با جامعه کنونی. چاپ پنجم، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
موحدی، الناز. (1380). زنان، توسعه و تعدد نقش­ها. مجموعه مقالات مرکز امور مشارکت زنان، تهران: انتشارات برگ زیتون.
نقبایی، حسام. (1342). سیر تکامل حقوق زن در تاریخ. تهران: نشر بدیع.
واردی، تقی. (1378). خاندان عصمت. چاپ اول، قم: انتشارات تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
وکیلی، الهه. (1390). زن در آینه قرآن و آیین­های زردشت، یهود و مسیح. چاپ پنجم، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.