فرهنگ مشاوره و روان درمانی

بررسی نقش میانجی بهزیستی روان‌شناختی در رابطه بین تعارض کار - خانواده و انگیزه‌های باروری در کارکنان بخش خصوصی

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

محمد باخدا 1
محمد هادی صافی 2
حمید رضا آریانپور 2

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره شغلی ، دانشگاه اردکان ، یزد، ایران.

2 استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه اردکان، یزد، ایران.

https://doi.org/10.22054/qccpc.2026.91868.3625
چکیده
هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش میانجی بهزیستی روان‌شناختی در رابطه بین تعارض کار - خانواده و انگیزه‌های باروری در کارکنان بخش خصوصی بود. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی - همبستگی است. همچنین، به‌منظور بررسی روابط میان متغیرهای پژوهش، از روش مدل‌یابی معادلات ساختاری استفاده شد. جامعه آماری این پژوهش را کارکنان شاغل در کارخانه‌ها و سازمان‌های بخش خصوصی شهر کرج در سال ۱۴۰۴ تشکیل داده بودند که در نهایت بعد از درنظرگرفتن ملاک‌های ورود و خروج، تعداد ۳۶۹ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شده‌اند. ابزارهای پژوهش شامل؛ پرسش‌نامه تعارض کار - خانواده کارلسون و همکاران (۲۰۰۰)، پرسش‌نامه انگیزه‌های تأثیرگذار بر قصد فرزندآوری نخعی و خواجه (۱۴۰۱) و مقیاس کوتاه ۱۸ گویه‌ای بهزیستی روان‌شناختی ریف (۱۹۸۹)، بود. یافته‌های پژوهش حاکی از آن بود که تعارض کار - خانواده با بهزیستی روان‌شناختی (61/0- = β، 001/0 p =)، و انگیزه‌های باروری (35/0- = β، 001/0 p =)، رابطه منفی و معناداری داشت، همچنین، رابطه بین بهزیستی روان‌شناختی و انگیزه‌های باروری مستقیم و معنادار (58/0 = β، 001/0 p =)، بود. افزون بر این در این پژوهش نقش میانجی بهزیستی روان‌شناختی در رابطه بین تعارض کار - خانواده و انگیزه‌های باروری (295/0- = β، 003/0 p =)، موردتأیید قرار گرفت. براین‌اساس، امید است باتوجه‌به نتایج این پژوهش، سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان حوزه خانواده و اشتغال با طراحی مداخلات حمایتی در جهت کاهش تعارض کار - خانواده و ارتقای بهزیستی روان‌شناختی کارکنان، زمینه تقویت انگیزه‌های باروری را فراهم سازند.

کلیدواژه‌ها

تعارض کار - خانواده
بهزیستی روان‌شناختی
انگیزه‌های باروری
کارکنان بخش خصوصی
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating the Mediating Role of Psychological Well-Being in the Relationship Between Work-Family Conflict and Fertility Motivations in Private Sector Employees

نویسندگان English

Mohammad Bakhoda 1
Mohammad Hadi Safi 2
Hamid Reza Ariyanpour 2
1 student of Master in Career Counseling, Ardakan University, Yazd, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Faculty of Humanities & Social Sciences, Ardakan University, Yazd, Iran.
چکیده English

The aim of the present study was to investigate the mediating role of psychological well-being in the relationship between work-family conflict and fertility motivation in private sector employees.The present study is applied in terms of its purpose and descriptive-correlational in terms of its nature and method. Also, in order to examine the relationships between research variables, the structural equation modeling method was used. The statistical population of this study consisted of employees working in factories and private sector organizations in Karaj in 1404. Finally, after considering the entry and exit criteria, 369 people were selected using the convenience sampling method. The research instruments included; Carlson et al.'s Work-Family Conflict Questionnaire (2000), Nakhai and Khajeh's Influencing Motives on Childbearing Intention Questionnaire (1401),and the Riff 18-item Short Scale of Psychological Well-being (1989). The findings of the study indicated that work-family conflict had a negative and significant relationship with psychological well-being (β = -0.61, p = 0.001) and fertility motivation (β = -0.35, p = 0.001).Also, the relationship between psychological well-being and fertility motivation was direct and significant (β = 0.58, p = 0.001).In addition, this study confirmed the mediating role of psychological well-being in the relationship between work-family conflict and fertility motivation (β = -0.295, p = 0.003). Accordingly, it is hoped that, considering the results of this study, policymakers and planners in the field of family and employment will provide the basis for strengthening fertility motivation by designing supportive interventions to reduce work-family conflict and promote the psychological well-being of employees.

کلیدواژه‌ها English

Work-family conflict
psychological well-being
reproductive motivations
private sector employees
بیانی، علی‌اصغر؛ کوچکی، عاشورمحمد و بیانی، علی (۱۳۸۷). روایی و پایایی مقیاس به زیستی روان‌شناختی ریف. مجله روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران (اندیشه و رفتار)، ۱۴ (۲ (پیاپی 53))، 146-151. http://ijpcp.iums.ac.ir/article-1-464-fa.html
پهلوان شریف، سعید و شریف‌نیا، سید حمید (۱۴۰۰)، تحلیل عامل و مدل‌سازی معادلات ساختاری. نشر جامعه‌نگر. ایران.
تاج‌بخش، غلامرضا (۱۴۰۲). کاوشی در فهم تجربه زیسته زوجین از فرزندآوری در استان لرستان. پژوهش مسائل اجتماعی ایران، 3(۸)، 135-166. https://dorl.net/dor/20.1001.1.3060821.1402.3.8.3.4
حسین‌پور، مژده؛ گودرزی، محمود و مرادی، امید (۱۴۰۴). تدوین الگوی تعادل خانواده - کار در خانواده‌های اقماری شرکت نفت و حفاری. فصلنامه روان‌شناسی تجربی و شناختی، 2(۳)، 1–23. https://doi.org/10.61838/qecp.254
خانی، سعید؛ دانش‌مهر، حسین و بهزادی‌نیا، اسرین (۱۴۰۲). ارتباط بین تعارض کار - خانواده و نگرش‌های ازدواج - فرزندآوری: مطالعه‌ای در بین زنان شاغل در شهر سنندج. نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، 18(۳۵)، 191-233. https://doi.org/10.22034/jpai.2023.2004327.1289
خوانین‌زاده، زهرا؛ رسولی، رؤیا و رضائیان، حمید (۱۴۰۲). تجربه زیسته فرزندان نوجوان خانواده‌های دارای تعارض زناشویی در ایران. فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 14(۵۴)، 85-114. https://doi.org/10.22054/qccpc.2023.69976.3009
شاداب مهر، فهیمه؛ حیرت، عاطفه و امان‌اللهی، زهرا (۱۴۰۵). بررسی کیفی عوامل مؤثر بر عدم تمایل به فرزندآوری: تأثیرات سطح بلوغ عاطفی زوجین. فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، ۱۷ (۶۷)، 57-81. https://doi.org/10.22054/qccpc.2026.89146.3545
عسگری، پرویز؛ احتشام‌زاده، پروین و پیرزمان، سهیلا (۱۳۸۸). رابطه سازگاری معنوی و آندروژنی با بهزیستی روان‌شناختی در دانشجویان. یافته‌های نو در روان‌شناسی (روان‌شناسی اجتماعی)، 4(۱۱)، 22-33. https://sid.ir/paper/175040/fa
متشرعی، محمدحسین و نیسی، عبدالکاظم (۱۳۹۲). آزمون پایایی و روایی پرسش‌نامه تعارض کار - خانواده کارلسون و کاکمار و ویلیامز (۲۰۰۰)، فصلنامه روان‌شناسی تحلیلی شناختی، 4(۱۴)، 65-73. https://dorl.net/dor/20.1001.1.28222476.1392.4.14.6.7
مدرس، اشکان و صادقی، جمال (۱۴۰۴). رابطه صمیمیت زناشویی، خود انسجامی و بهزیستی روان‌شناختی والدین با امنیت روانی فرزندان، نشریه پویایی روان‌شناختی در اختلال‌های خلقی، 4(۱)، 294-306. https://doi.org/10.61838/kman.pdmd.4.1.19
منوچهری، فائزه؛ عینی، ساناز و زمستانی، مهدی (۱۴۰۳). نقش میانجی بهزیستی روان‌شناختی در رابطه بین نگرانی آسیب‌شناختی و انگیزه فرزندآوری در زنان متأهل. روان‌شناس خانواده، 11(۲)، 116-132. https://doi.org/10.22034/ijfp.2025.2042893.1360
نخعی، نوذر و خواجه، زهرا (۱۴۰۱). طراحی و اعتباریابی پرسش‌نامه «مؤلفه‌های تأثیرگذار بر قصد فرزندآوری» در زنان ایرانی بر اساس نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ۳۲ (۲۱۱)، 74-64. https://sid.ir/paper/1093668/fa
هاشمی، سید اسماعیل؛ موسوی‌نیا، سید محمدجواد و قاسمی‌نژاد دهکردی، آتوسا (۱۴۰۰). بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی دو مقیاس تعارض کار - خانواده. روان‌شناس خانواده، 8(۱)، 16-33. https://doi.org/10.22034/ijfp.2021.247378
ولی‌زاده آذر، فهیمه؛ حبیبی، حمدالله و طالبی، بهنام (۱۴۰۳). تحلیل ساختاری روابط سرمایه روان‌شناختی و تعارض کار و خانواده با توسعه حرفه‌ای اعضای هیئت‌علمی علوم پزشکی. مجله تصویر سلامت، 15(۲)، 174-190. https://doi.org/10.34172/doh.2024.14
 
References
Ahmed, I., & Riaz, S. (2025). Women’s career aspirations: a mechanism of family care work conflict and motivation to continue work. Asia-Pacific Journal of Business Administration, 17(3), 616-631. https://doi.org/10.1108/APJBA-02-2024-0099
Busia, K. A. (2023). Work-Family Conflict Among Formal and Informal Sector Working Mothers in Urban Ghana. Springer Books, 165-193. https://doi.org/10.1007/978-3-031-38008-2_8
Chatzopoulou, D., Sarantaki, A., & Gourounti, K. (2024). Motives for parenthood, psychosocial factors and health in women undergoing IVF: A systematic review. Eleutho, 23(2), 1–8. https://doi.org/10.1080/02646830701691392
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The" what" and" why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological inquiry, 11(4), 227-268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
Demerouti, E., Bakker, A. B., Nachreiner, F., & Schaufeli, W. B. (2001). The job demands-resources model of burnout. Journal of Applied Psychology, 86(3), 499–512. https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.3.499
Fu, W., Zhao, W., & Deng, F. (2025). Work-family conflict and second-child fertility intention in Chinese dual-earner families: Moderated mediation model of parental burnout and grandparent support. Journal of Child and Family Studies, 34(3), 632-647. https://doi.org/10.1007/s10826-024-02972-2
Geng, Y., Jiang, X., Yan, Y., Gao, J., & Li, J. (2024). Toward sustainability: mechanism between work–family balance and fertility intention with decent work as the mediating role. Humanities and Social Sciences Communications, 11(1), 1-12. https://doi.org/10.1057/s41599-024-03786-9
Greenhaus, J. H., & Beutell, N. J. (1985). Sources of conflict between work and family roles. Academy of management review, 10(1), 76-88. https://doi.org/10.2307/258214
Hill, B., Ling, M., Mishra, G., Moran, L. J., Teede, H. J., Bruce, L., & Skouteris, H. (2019). Lifestyle and Psychological Factors Associated with Pregnancy Intentions: Findings from a Longitudinal Cohort Study of Australian Women. IJERPH, 16(24), 1-16. https://doi.org/10.3390/ijerph16245094
Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: a new attempt at conceptualizing stress. American psychologist, 44(3), 513-524. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0003-066X.44.3.513
Huang, X., Liu, Y., & Zhao, J. (2024). The Impacts of Work-Family Conflict and Corporate Innovation on Organizational Performance. SAGE Open, 14(2), 1-20. https://doi.org/10.1177/21582440241247626
Jiang M, Wu Z, He B, Tu A, Wu Y. (2022). Effect of Work–Family Conflict on Three-Child Fertility Intention of Working Women of Reproductive Age under the Background of Active Reproductive Support: The Moderating and Mediating Effects of Anxiety Disorders and Life Stress. Sustainability, 14(21), 1-14. https://doi.org/10.3390/su142114615
Khan, A. A., Akhlaq, B., Hussain, A., & Akhtar, Y. (2023). Work-Family Conflicts, Psychological Well-being and Quality of Life among Working Officials: A Comparative Study. Journal of Social Sciences Review, 3(2), 479–489. https://doi.org/10.54183/jssr.v3i2.285
Kuśnierz, C., Rogowska, A. M., Chilicka, K., Pavlova, I., & Ochnik, D. (2022). Associations of work-family conflict with family-specific, work-specific, and well-being-related variables in a sample of polish and Ukrainian adults during the second wave of the COVID-19 pandemic: A cross-sectional study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(17), 1-20. https://doi.org/10.3390/ijerph191710954
Li, Z., Fan, J., Xing, Y., Peng, G., & Zhang, X. (2024). The impact of work-family conflict on Chinese women's fertility intention: the role of fertility attitude, income class, and child-rearing burden. BMC Women's Health, 24(1), 1-9. https://doi.org/10.1186/s12905-024-03401-8
Lin, W. R., Chen, H. M., & Wang, Y. C. (2022). Work-family conflict and psychological well-being of tour leaders: The moderating effect of leisure coping styles. Leisure Sciences, 44(7), 786-807. https://doi.org/10.1080/01490400.2019.1671253
Lu, Y., Han, Y., Wang, Y., & Tang, Y. (2023). Understanding the impact of family-to-work conflict and enrichment on the performance of entrepreneurial firms: A conservation of resources perspective. The InTernaTIonal Journal of human resource managemenT, 34(6), 1097-1131. https://doi.org/10.1080/09585192.2021.1976244
Luo, L. (2025). Exploring the mediating role of social support and self-efficacy in the relationship between work family conflict and mental health outcomes in China. Current Psychology, 44(5), 3197-3209. https://doi.org/10.1007/s12144-025-07429-3
Machín-Rincón, L., Cifre, E., Domínguez-Castillo, P., & Segovia-Pérez, M. (2020). I Am a Leader, I Am a Mother, I Can Do This! The Moderated Mediation of Psychological Capital, Work–Family Conflict, and Having Children on Well-Being of Women Leaders. Sustainability, 12(5), 2100. https://doi.org/10.3390/su12052100
Memon, M. A., Ting, H., Cheah, J. H., Thurasamy, R., Chuah, F., & Cham, T. H. (2020). Sample size for survey research: Review and recommendations. Journal of applied structural equation modeling, 4(2), 1-20. https://doi.org/10.47263/jasem.4(2)01
Noroozi, F., Bagherzadeh, R., Cousins, R., Nazari, M., & Ghahremani, L. (2023). Alleviating work-family conflict for female employees in Iran: The effect of a multimedia educational intervention. Current Psychology, 42(22), 18832-18845. https://doi.org/10.1007/s12144-022-03068-0
Obrenovic, B., Jianguo, D., Khudaykulov, A., & Khan, M. A. S. (2020). Work-family conflict impact on psychological safety and psychological well-being: A job performance model. Frontiers in psychology, 11, 1-18. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.00475
Osiewalska, B., & Matysiak, A. (2025). Two sides of a coin: The relationship between work autonomy and childbearing. Journal of Marriage and Family, 87(3), 1178-1199. https://psycnet.apa.org/doi/10.1111/jomf.13066
Panda, A., Jain, N. K., & Nambudiri, R. (2022). Work–family conflict, affective commitment, leadership and job satisfaction: a moderated mediation analysis. International Journal of Productivity and Performance Management, 71(4), 1469-1489. https://doi.org/10.1108/IJPPM-01-2020-0040
Pertiwi, A. I., & Aslamawati, Y. (2023). Pengaruh Work Family Conflict terhadap Psychological Well-Being pada Karyawati kodilatan. In Bandung Conference Series: Psychology Science, 3(2), 713-720. https://doi.org/10.29313/bcsps.v5i1.16733
Ryu, G. (2024). A theoretical integration of work–family studies with the transactional model of stress. Journal of Family Theory & Review, 16(4), 745-760. https://doi.org/10.1111/jftr.12586
Schnettler, B., Miranda-Zapata, E., Orellana, L., Saracostti, M., Poblete, H., Concha-Salgado, A., ... & Thomas, E. (2024). Family-to-work conflict linked to psychological distress and family life satisfaction during the second year of the COVID-19 pandemic in dual-earner parents with adolescents. Frontiers in Public Health, 12, 1-13. https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1476549
Vallerand, R. J. (2000). Deci and Ryan's self-determination theory: A view from the hierarchical model of intrinsic and extrinsic motivation. Psychological inquiry, 11(4), 312-318. http://www.jstor.org/stable/1449629
Wang, L., Qiao, T., Wang, X., Wang, C., & Ye, P. (2025). The impact of work–family conflict on early childhood teachers’ occupational well-being: the chain mediating role of psychological empowerment and job crafting. Frontiers in Public Health, 12, 1-13. https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1513514
White, M. L., Wayne, J. H., Casper, W. J., Matthews, R. A., Odle‐Dusseau, H., & Jean, E. L. (2024). The authentic self in work and family roles and well‐being: A test of self‐determination theory. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 97(1), 321-341. https://psycnet.apa.org/doi/10.1111/joop.12473
Yan, Y., Bai, W., Geng, Y., & Gao, J. (2025). Can decent work promote fertility intention? The mediating role of work-family conflict. Humanities and Social Sciences Communications. 12(1), 1-14. https://doi.org/10.1057/s41599-025-04693-3
Yan, Y., Zhang, X., Ye, C., Li, J., Gao, J., & Geng, Y. (2025). Conflict or enrichment? A comprehensive review of workfamily balance. International Journal of Conflict Management. 1-13. https://doi.org/10.1108/IJCMA-05-2025-0142
Zeng, Z., Ma, J., Ma, Y., Li, D., & Sun, Y. (2023). Born or not: A moderated mediation model of the relationship between work-family conflict and female employees' wellbeing based on fertility intention during the COVID-19 pandemic. Frontiers in Public Health, 11, 1-19. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1093048
Zhang, Y., Dugan, A. G., El Ghaziri, M., Siddique, S., & Punnett, L. (2023). Work–family conflict and depression among healthcare workers: The role of sleep and decision latitude. Workplace health & safety, 71(4), 195-205. https://doi.org/10.1177/21650799221139998
Zhao, J., Qi, W., Cheng, Y., Hao, R., Yuan, M., Jin, H., Wang, Y., Lv, H., Wu, Y., & Hu, J. (2024). Influence of perceived stress on fertility intention among women of childbearing age without children: multiple mediating effect of anxiety, family communication and subjective well-being. Reproductive health, 21(135), 1-11. https://doi.org/10.1186/s12978-024-01855-5

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما