نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

• سعیده محمدی احمدآبادی ¹
• احمد زندوانیان ²
• کاظم برزگر بفروئی ³
• حسین حسنی ²
• زهره کرمی ⁴

¹ کارشناس ارشد روان شناسی تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

² استادیار دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

³ دانشیار دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

⁴ استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

چکیده

هدف پژوهش، مطالعه دیدگاه مدیران پیرامون ابعاد و مؤلفه‌های رفتارهای پرخطر دانش ‏آموزان مدارس متوسطه شهر اردکان بود. رویکرد پژوهش «کیفی» و روش پژوهش «داده‌بنیاد» بود. مشارکت کنندگان بالقوه، مدیران مدارس متوسطه شهر اردکان در سال تحصیلی 1403- 1402 بودند. روش نمونه‌گیری، هدفمند بود. نمونه‌گیری مبتنی بر اشباع نظری داده‌ها تا 10 نفر شرکت کننده ادامه یافت. روش گردآوری داده ‏ها «مصاحبه نیمه ‏ساختاریافته» بود. داده‌ها به شیوه «کدگذاری» و «مقوله ‏بندی» در سه سطح کدگذاری باز، محوری و انتخابی تجزیه و تحلیل شدند. برای تعیین اعتبار داده‌ها، از روش «سه ‏سویه سازی» استفاده شد. نتایج نشان داد «عوامل علّی» شامل علل روان‌شناختی – بیولوژیک، اعتقادی، تکنولوژیک، فرهنگی و اجتماعی، هویت ‎یابی نوجوانی، جامعه-شناختی و اقتصادی بود. «شرایط مداخله‌ای» شامل عوامل نهادی، عوامل نسلی و ارتباطی و «شرایط زمینه‌ای» شامل شرایط کلی، شرایط خانوادگی مستعد، شرایط انضباطی، شرایط بالینی و شرایط شناختی – ارتباطی بودند. «راهبردها» شامل راهبرد درمانی درون نهادی مؤثر، راهبرد ارتباطی راهبرد درون نهادی غیرمؤثر، راهبرد برون نهادی و راهبرد ترکیبی بودند. «پیامدها» شامل افزایش رفتارهای پرخطر، پیامدهای بالینی - روان‌شناختی، پیامدهای پرورشی و پیامدهای آسیب‌زا بود. پژوهش حاضر، مدل پارادایمی جامعی از دیدگاه مدیران مدارس متوسطه اردکان درباره رفتارهای پرخطر دانش‌آموزان ارائه می‌دهد. این مدل، ضمن تأکید بر ماهیت سیستمی و پیچیده رفتارهای پرخطر، لزوم توجه هم‌زمان به عوامل فردی، خانوادگی، نهادی و محیطی در طراحی مداخلات پیشگیرانه و درمانی را آشکار می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

• دوره متوسطه
• رفتار پرخطر
• مدیران
• نوجوانان
• نظریه داده‌بنیاد

موضوعات

• روان شناسی

عنوان مقاله [English]

A Study of Managers' Perspectives on the Dimensions and Components of Risky Behaviors Among High School Students: A Grounded Theory Research

نویسندگان [English]

• Saeide Mohamadi Ahmadabadi ¹
• Ahmad Zandvanian ²
• Kazem Barzegar Bafrooei ³
• Hossain Hassani ²
• Zohreh Karami ⁴

¹ Master of Educational Psychology, Yazd University, Yazd, Iran

² Assistant Professor, Department of Psychology and Educational Sciences, Yazd University, Yazd, Iran

³ Associate Professor, Department of Psychology and Educational Sciences, Yazd University, Yazd, Iran

⁴ Assistant Professor, Department of Psychology and Educational Sciences, Farhangian University, Tehran, Iran

چکیده [English]

The aim of the research was to study the perspectives of school principals regarding the dimensions and components of risky behaviors among high school students in the city of Ardakan. The research approach was qualitative, and the research method was grounded theory. The potential participants were the administrators of high schools in Ardakan during the academic year 2023-2024. The sampling method was purposive. Sampling continued based on theoretical saturation of the data until 10 participants were reached. The data collection method was semi-structured interview. The data were analyzed through coding and categorization at three levels: open coding, axial coding, and selective coding. To determine the validity of the data, the triangulation method was used. The results indicated that the causal factors included psychological-biological causes, belief-related factors, technological, cultural and social factors, adolescent identity formation, sociological, and economic factors. The intervening conditions included institutional factors, generational and communicative factors, while the contextual conditions encompassed general conditions, predisposed family conditions, disciplinary conditions, clinical conditions, and cognitive-communicative conditions. The strategies included effective intra-institutional therapeutic strategies, ineffective intra-institutional communicative strategies, extra-institutional strategies, and combined strategies. The outcomes included an increase in risky behaviors, clinical-psychological consequences, developmental consequences, and harmful consequences. The present study offers a comprehensive paradigmatic model from the perspective of Ardakan high school principals regarding students' high-risk behaviors. While emphasizing the systemic and complex nature of high-risk behaviors, this model reveals the necessity of simultaneous attention to individual, familial, institutional, and environmental factors in designing preventative and therapeutic interventions.

کلیدواژه‌ها [English]

• Grounded Theory
• Managers
• Secondary School
• Risky Behavior
• Teenagers