نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

• حسین کشاورزافشار ¹
• محدثه زمانی ²
• فهیمه باهنر ³

¹ دانشیار گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

² کارشناس ارشد مشاوره مدرسه، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

³ استادیار گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

چکیده

هدف: خدمات مشاوره مدرسه یکی از ارکان مهم نظام آموزشی در حمایت از رشد تحصیلی، روان‌شناختی و اجتماعی دانش‌آموزان است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه زیسته دانش‌آموزان از خدمات مشاوره مدرسه انجام شد.
روش‌: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی انجام شد. میدان پزوهش دانش‌آموزان دوره متوسطه دوم شهر سلطانیه در سال تحصیلی 1404-1403 بودند که 12نفر مشارکت‌کننده با روش نمونه‌گیری هدفمند از نوع ملاکی تا اشباع داده‌ها انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با روش کلایزی تحلیل شدند.
یافته‌ها: تحلیل داده‌ها به استخراج 121 مفهوم اولیه، 9 مضمون فرعی و 3 مضمون اصلی شامل تأثیر مشاور در مدرسه (تاثیر مثبت مشاور در مدرسه، تاثیر راهنمایی‌های مشاور در مدرسه، تاثیر منفی مشاور در مدرسه)، صلاحیت‌های مشاور (صلاحیت‌های اخلاقی مشاور و صلاحیت‌های علمی مشاور) و تأثیر استفاده از خدمات مشاوره مدرسه (تفکرات دانش‌آموزان قبل از ارتباط با مشاور، احساسات دانش‌آموزان قبل از ارتباط با مشاور، تفکرات دانش‌آموز بعد از ارتباط با مشاور و احساسات دانش‌آموز بعد از ارتباط با مشاور) منجر شد. دانش‌آموزان مشاور را منبعی برای حمایت تحصیلی، عاطفی و اجتماعی دانسته و راهنمایی‌های وی را در مسائل تحصیلی، شخصی و شغلی سودمند ارزیابی کردند. با این حال، برخی مشارکت‌کنندگان تجربه‌هایی از عدم درک‌شدن و نگرانی درباره رازداری را گزارش کردند.
نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که شکل‌گیری رابطه‌ای مبتنی بر اعتماد، همدلی و صلاحیت حرفه‌ای مشاور، نقش تعیین‌کننده‌ای در پذیرش و اثربخشی خدمات مشاوره مدرسه از دیدگاه دانش‌آموزان دارد

کلیدواژه‌ها

• تجربه زیسته
• خدمات مشاوره مدرسه
• دانش‌آموزان
• مشاور مدرسه

موضوعات

• مشاوره مدرسه

عنوان مقاله [English]

lived experiences of students regarding school counseling services: a phenomenological study

نویسندگان [English]

• hossein keshavarz ¹
• Mohadeseh Zamani ²
• fahimeh Bahonar ³

¹ Associate Professor, Department of Counseling, Faculty of Psychology and Education, University of Tehran, Tehran, Iran.

² Master of school counseling, Faculty of Psychology and Education, University of Tehran, Tehran, Iran.

³ Assistant Professor, Department of Counseling, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Objective: School counseling services constitute an essential component of educational systems and play a significant role in supporting students’ academic, psychological, and social development. The present study aimed to explore students’ lived experiences of school counseling services.
Method: This study was conducted using a qualitative approach and a phenomenological method. Participants consisted of 12 high school students in Soltanieh, Iran, during the 2024–2025 academic year, who were selected through criterion-based purposive sampling until data saturation was achieved. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using Colaizzi’s method.
Findings: Data analysis led to the extraction of 121 initial concepts, 9 sub-themes, and 3 main themes: (1) influence of the school counselor (positive influence of the school counselor, influence of the counselor's guidance, negative influence of the school counselor); (2) counselor competencies (ethical competencies of the counselor and academic/professional competencies of the counselor); and (3) effects of using school counseling services (students' thoughts before contacting the counselor, students' emotions before contacting the counselor, students' thoughts after contacting the counselor, and students' emotions after contacting the counselor). Students perceived school counselors as a valuable source of academic, emotional, and social support and considered their guidance beneficial in academic, family, and interpersonal matters. However, some participants reported experiences of feeling misunderstood and concerns regarding confidentiality.
Conclusion: The findings indicated that establishing a relationship characterized by trust, empathy, and professional competence plays a crucial role in students’ acceptance of and perceived effectiveness of school counseling services.

کلیدواژه‌ها [English]

• lived experience
• School counseling services
• students
• school counselor