اثربخشی آموزش مثبت نگری در افزایش کیفیت زندگی با تأکید بر قرآن و آموزه‌های اسلامی

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

چکیده

هدف پژوهش حاضر، تعیین اثربخشی آموزش مثبت­نگری بر افزایش کیفیت زندگی با تأکید بر قرآن و آموزه­‌های اسلامی در کارکنان اداره کل آموزش و پرورش استان سیستان و بلوچستان بود. این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی همراه با گروه آزمایش و گواه بود. روش نمونه­گیری ابتدا کل جامعه آماری به تعداد 300 نفر پرسشنامه‌ی کیفیت زندگی 36-sf را تکمیل کردند و شرکت‌کنندگانی که پایین­ترین نمره را اخذ کردند تعداد 50 نفر انتخاب و به صورت تصادفی در دوگروه آزمایشی و گواه جایگزین شدند. به گروه آزمایش هشت جلسه­ی نود دقیقه­ای به صورت هفتگی، آموزش مثبت­نگری با تأکید بر قرآن و آموزه­های دینی ارائه گردید. در پایان آموزش، از هر دو گروه خواسته شد پرسشنامه مذکور را دوباره تکمیل نمایند. در مرحله­ی بعد، پس از سه ماه آزمون ­پیگیری برای سنجش ماندگاری آموزش­های داده شده اجرا گردید. برای تحلیل داده­ها علاوه بر استفاده از آمار توصیفی از روش تحلیل کوواریانس چندمتغیری (MANCOVA) و تحلیل کوواریانس تک‌متغیری (ANCOVA) استفاده شد. نتایج آزمون‌های تجزیه و تحلیل کواریانس چندمتغیری و تک‌متغیری نشان داد که تفاوت معنی‌داری بین دو گروه در افزایش کیفیت زندگی در مرحله پس­آزمون وجود دارد. و در مرحله­ی پیگیری نیز ثبات داشته است. نتایج نشان می­دهد که آموزش گروهی مثبت­نگری با تأکید بر قرآن و آموزه­های اسلامی باعث افزایش تمامی زیر مقیاس­های کیفیت زندگی در گروه آزمایش شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effectiveness of Positivism Training on Enhancement of Quality of life With Emphasis on Qur'an and Islamic Issues.

نویسندگان [English]

  • ali farnam
  • mohammad hamidi
آقایوسفی، علیرضا؛ شقاقی، فرهاد؛ دهستانی؛ مهدی و برقی­ایرانی، زیبا (1391). ارتباط کیفیت زندگی و سرمایه روان شناختی با ادراک بیماری در مبتلایان به ام اس. روان شناسی و سلامت، 1 (1)، 15-1.

ابن ابی جمهور احسائی، محمد (بی­تا). عوالی اللئالی. قم: مطعبه سیدالشهداء.

احمدپور، مژگان(1390). شیوه­های تربیتی والدین و ارتباط آن در رشد اجتماعی کودکان پیش دبستانی. سیاستروز.64170 بازیابی شده در19اردیبهشت1390. http://siasatrooz.ir/vdchvzn-23nk qdft2.html

باباپورخیرالدین، جلیل؛ رسول زاده طباطبایی، کاظم؛ اژه­ای، جواد و فتحی­آشتیانی، علی (1382). بررسی رابطه بین شیوه‌های حل مسأله و سلامت روان­شناختی دانشجویان. روان­شناسی، 7 (1)، 16-3.

بلقان­آبادی، مصطفی؛ حسن­آبادی، حسین و اصغری­نکاح، سید محسن (1390). تاثیر زوج درمانی مثبت­نگر بر امیدواری مادران کودکان با نیازهای ویژه. یافته­های نو در روا­­­­­­ن­شناسی، 7، 121-113.

پاکزادیان، سید محمد (1387). رشد اجتماعی نوجوانان. بازیابی شده در10 اسفند1393. http://www.pakzadian . com/print_show.php? id=433

پناهیان، علیرضا(1391). توجه قرآن کریم به کیفیت سبک زندگی انسان‌ها، خبرگزاری فارس، حوزه آیین و اندیشه، دانشگاه تهران، بازیابی شده در30/8/1391 از http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13910830000446

پیل وینسنت، نورمن (1998). نتایجشگفتانگیز تفکر مثبت. ترجمه: امیر بهنام .(۱۳۸۸). تهران: انتشارات نسل نواندیش

تمیمی­آمدی، عبدالواحد (540 ق). غررالحکم و دررالکلم. ترجمه: سید هاشم رسولی­محلاتی(1308). چاپ­ اول، تهران : نشر دفتر فرهنگ.

حرّعاملی، محمدبن حسین(1416). تفصیل وسائل الشیعه­الی تحصیل مسائل الشریعه. بیروت: مؤسسه آل البیت(ع).

- خدایاری فرد، محمد(1379). کاربرد مثبت نگری در روان درمانگری با تاکید بر دیدگاه اسلامی. مجله روان شناسی و علوم تربیتی، سال پنجم، شماره یک، صفحات140-164.

خدایاری­فرد، محمد وغباری بناب، باقر(1391). ساخت و بررسی ویژگی‌های روان­سنجی مقیاس مثبت نگری. دانشکده روان­شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران.

خدایاری­فرد، محمد؛ سهرابی، فرامرز؛ شکوهی یکتا، محسن؛ غباری بناب، باقر؛ به پژوه، احمد؛ فقیهی، علینقی؛ اکبری زردخانه، سعید و عابدینی، یاسمن (1386). روان درمانگری و توان­بخشی زندانیان و بررسی اثربخشی آن در زندان رجایی شهر. مجله روان­شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، 12، 23-45.

خسروپور، فرشید و ساردوئی، غلامرضا (1380). بررسی تأثیر ارزش‏های مذهبی در طول مدت درمان بیماران مبتلا به افسردگی. مجموعه چکیده مقالات همایش نقش دین در بهداشت روان. تهران: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران.

زینی­وند، مریم؛کاظمی، فرنگیس و سلیمی، حسین (1393). بررسی آموزش تفکر مثبت و خوش بینی بر سلامت روان والدین کودکان سرطانی بیمارستان محک تهران. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان درمانی. 5 (19)، 50-34.

سیدرضی، محمد (406). نهجالبلاغه. ترجمه: سیدجعفر شهیدی (1368). چاپ هشتم، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.

طباطبایی، سید محمد حسین (1374). المیزان فی تفسیرالقرآن. ترجمه: سید محمد باقر موسوی همدانی (1374)، تهران: محمدی.

عباس‌زاده، فاطمه؛ باقری، اعظم و مهران، ناهید (1388). ابعاد مختلف کیفیت زندگی در زنان باردار. فصلنامه پایش، 9 (1)، 75-69.

علی­بیک، فتانه؛ احمدی، سید احمد؛ فرحبخش، کیومرث؛ عابدی، احمد و علی­بیک، مرتضی (1390). تاثیرآموزش خوش­بینی برکیفیت زندگی دانشجویان دختر مقیم خوابگاه دانشگاه علوم پزشکی اصفهان. مجله آموزش در علوم پزشکی، شماره 12/9 ، 709-720.

علمی، قربان (1380). نقش دین و اعتقادات دینی در بهداشت روان، مجموعه چکیده مقالات همایش نقش دین در بهداشت روان. تهران، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران.

فریش، مایکل بی.(2006). روان درمانی مبتنی بر بهبود کیفیت زندگی. ترجمه: اکرم خمسه (1389). جلد اول و دوم، تهران انشارات ارجمند و نسل فردا.

قمی، عباس (1319). مفاتیح الجنان. ترجمه: سیدفضل الله میرشفیعی خوانساری (1390). چاپ سوم، تهران انتشارات اسوه.

کار، آلان (1957). روان­شناسی­مثبت: علم شادمانی و نیرومندی­های انسان، ترجمه: حسن‌پاشا شریفی و جعفر نجفی­زند و باقر ثنایی(1391). چاپ سوم، تهران: انتشارات سخن.

کاویانی، محمد و پناهی، علی احمد (1393). مفاهیم روان­شناختی در قرآن. چاپ اول، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

لیمن، آوریل و مک­ماهن، گلادیانا (1952). روان­شناسی مثبت. ترجمه: فریبا مقدم (1393). چاپ دوم، تهران:  انتشارات آوند دانش.

محمدی، سیدکاظم و دشتی، محمد(1369). المعجم المفهرس لالفاظ نهج البلاغه. چاپ دوم، قم: انتشارات امام علی(ع).

مگیار- موئی، جینا ال. (2009). فنون روان­شناسی مثبت­گرا. ترجمه: فریده براتی­سده(1391). چاپ ­اول، تهران : انتشارات رشد.

منتظری، علی؛گشتاسبی،آزیتا و وحدانی‌نیا، مریم سادات (1384). ترجمه، تعیین پایایی و روایی گونه فارسی استاندارد36-sf  . پایش، 5 ، 56-49.

نوری، نجیب‌الله و سقای بی­ریا، ناصر (1388). بررسی رابطه بین خوش بینی سرشتی و خوش بینی از دیدگاه اسلام با رضایت مندی از زندگی. روان­شناسی و دین، 7:  67-29.

نیک­منش، زهرا و زندوکیل، مریم (1394). تأثیر آموزش مثبت نگری بر کیفیت زندگی، افسردگی، اضطراب و استرس بزهکاران نوجوان. پژوهش نامه روانشناسی مثبت، سال اول، شماره دوم، صفحات64-53

 

Duggleby WD, Degner L, Williams A,Wright K, Cooper D, Popkin D, et al. (2007). Living with hope: initial evaluation of apsychosocial hope intervention for older palliative home care patients. Journal Pain Symptom Manage. 33(7): 247-257.

Dukworth, A. L; Steen, T. A & Seligman, M. E. P.(2005). Positive Psychology in Clinical Practice. Annual Review of Clinical Psychology, 1(1), 629-651.

Hagerty, M. R; Cummins, R. A; Ferriss, A. L; Land, K; Michalos, A. C; Peterson, M; Sharpe, A; Sirgy, J & Vogel, J.(2001) “Quality of life indexes for national policy: Review and agenda for research”, Social Indicators Research, 55, 1, 1-96.

Liu, L.(2006). Quality of life as a social representation in China: A qualitative study. Social Indicators Research, 75, 217 - 240.

Malkina, I. G & Pykh,Y.Q. A.(2008). Quality-of-life indicators at different scales:heoretical             background. Ecological Indicators, 8, 854-862.

Muldoon M.F; Barger S.D & Flory J.D, Manuck S.B.(1998).What are quality of life measurements measuring? British Medical Journal; 316: 542.

Phillips, D.(2000). Quality of life concept policy and practice. London: rputledge.

Seligman MEP.(1998). Learned Optimism: How to Change Your Mind and Your Life. New York: Free Press.

Snyder, C. R., Lopez, S.J. (2007). Positive psychology: the scientific and practical explorations of human strengths. New York: Sage publication Inc.

Sumi ,K.(1997). Optimism,social support, stress, and physical and psychological well-being in Japanese  women. Psychological Reports; 81(1): 299-306.

Taft, CT;Schumm, J& Orazem RJ.(2010). Examining the link between posttraumatic stress disorder symptoms and dating aggression perpetration. Violence and Victims ,25(4), 456-69.

Taylor S.E, Kemeny M.E, Reed G.M, Bower J.E, Gruenewald T.L. (2000) Psychological resources positive illusions health. American Psychologist, 55(1): 99-109.

Ware J. E & Sherbourne C.D.(1992). Conceptual framework and item selection The MOS 36-Item Short-Form Health Survey (SF-36). Medical Care, 30:473-483.